Hoewel discriminatie in Nederland is verboden, blijft het in de praktijk een hardnekkig probleem. Discriminatie en racisme komen voor op de arbeidsmarkt, in de zorg, op de woningmarkt, in het onderwijs en ook door de overheid zelf. De huidige aanpak van discriminatie en racisme schiet tekort, want deze is vooral reactief en gericht op incidenten, waardoor structurele patronen van discriminatie blijven voortbestaan.
Huidige aanpak discriminatie schiet tekort
De staatscommissie komt met oplossingsrichtingen en concrete acties om discriminatie en racisme structureel te bestrijden en te voorkomen.
Diepgeworteld en structureel
Dat schrijft de Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme in haar eindrapport ‘Discriminatie doorbreken. Naar een overheid die discriminatie en racisme bestrijdt en voorkomt’. Volgens Joyce Sylvester, voorzitter van de staatscommissie, laten de bevindingen zien dat discriminatie en racisme in Nederland diepgeworteld en structureel van aard zijn. ‘Ze zijn verankerd in instituties, werkwijzen en aannames en werken vaak onzichtbaar door.’ Hoewel er al veel onderzoek is gedaan naar structurele discriminatie en allerlei rapporten ook oplossingen hebben aangedragen, is daar maar weinig mee gebeurd, aldus Sylvester.
Zelfreflectie nodig bij overheid
De commissie signaleert verschillende oorzaken voor het achterblijven van de aanpak van discriminatie en racisme. Zo wijst Sylvester erop dat wetgeving en beleid nog té vaak worden ontwikkeld vanuit een ‘beperkt perspectief’. Mensen die direct worden geraakt door discriminatie worden onvoldoende betrokken terwijl zij juist kunnen helpen om discriminatie tegen te gaan. Niet alleen schiet de huidige aanpak van discriminatie en racisme tekort, ‘maar ook stellen overheid en politiek zich regelmatig terughoudend of ontkennend op bij het benoemen en aanpakken van discriminatie en racisme’. Omdat de overheid, hoewel hoeder van grondrechten, zelf ook bijdraagt aan ongeoorloofde ongelijke behandeling, zou die kritisch moeten kijken naar haar eigen positie en handelen.
Discriminatie doorbreken is geen eenmalige opgave, maar een blijvende verantwoordelijkheid van ons allemaal
Joyce Sylvester, voorzitter Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme
Tien concrete acties
In het eindrapport presenteert de commissie dan ook een actieagenda om discriminatie door de overheid in Europees en Caribisch Nederland aan te pakken. Ze stelt hierin vijf oplossingsrichtingen en tien concrete acties voor om discriminatie en racisme structureel te bestrijden en te voorkomen. Meerstemmigheid moet het uitgangspunt zijn. Hiervoor moet de overheid een daadwerkelijke afspiegeling van de samenleving worden en burgercollectieven én inwoners structureel worden betrokken bij wetgeving, beleid, uitvoering en toezicht. Daarnaast moet er betere monitoring van discriminatie komen en moet de overheid stoppen met datagedreven profilering. Wetgeving en toezicht moeten juist worden versterkt. Daarbij vraagt de commissie nadrukkelijk aandacht voor gelijkheid en gelijkwaardigheid in Caribisch Nederland. De tien acties zijn onderling verbonden: kennis voedt beleid, preventie ondersteunt handhaving en meerstemmigheid vormt hierin een rode draad.
Van reactief naar proactief
Verder pleit de staatscommissie voor een andere manier van sturing. Volgens Sylvester raken discriminatie en racisme aan de kern van de Nederlandse rechtsstaat en vragen die om een fundamentele koerswijziging van overheid. ‘Van reactief naar proactief, van afzijdig naar richtinggevend, van besluitvorming óver mensen naar besluitvorming mét mensen.’ De staatscommissie ontwikkelde eerder al de discriminatietoets, waarmee overheidsorganisaties zelf risico's op discriminatie in beleid en dienstverlening preventief kunnen opsporen en aanpakken. Ook stelde de commissie voor geleidelijk een wettelijke Gelijkheidsplicht Publieke Sector (GPS) in te voeren. Overheidsinstanties worden daarmee verplicht gelijke behandeling vanaf het begin mee te nemen in beleid en uitvoering. In het Verenigd Koninkrijk en Ierland bestaat zo’n plicht al langer.
Geen eenmalige opgave
Het bestrijden van discriminatie en racisme is niet alleen een taak van de overheid, benadrukt de commissie. Overheid, instituties én de samenleving moeten gezamenlijk bouwen aan een gelijkwaardige samenleving. ‘Discriminatie doorbreken is geen eenmalige opgave’, aldus Sylvester. ‘Het is een blijvende verantwoordelijkheid van ons allemaal.’ Volgens de commissie is de strijd tegen discriminatie en racisme een kwestie van lange adem. ‘De aanpak van discriminatie en racisme vraagt om het voorkomen van ongelijke behandeling, moreel bestuurlijk leiderschap, ambtelijke moed en sturing én het tijdig betrekken van mensen’, stelt Sylvester. Om uitvoering van de aanbevelingen te waarborgen, roept de staatscommissie het kabinet op om een onafhankelijke borgings- en monitoringscommissie in te stellen die de voortgang actief bewaakt en aanjaagt.
Reacties: 1
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.
Discriminatie is een intrinsieke eigenschap van al het leven op aarde waaruit de huidige diversiteit door evolutie is ontstaan. Het is een illusie om deze ingebakken eigenschap (waardoor sommigen na miljoenen jaren semi-rationeel kunnen denken) voor eenieder met buitensporige expressie zonder gentherapie succesvol opgelost kan worden.... ik bedoel maar :-).