Gemeenten ietsie pietsie minder grijs

Het dreigend gebrek aan personeel blijft groot, maar vergeleken met een jaar geleden lijkt het tekort aan ambtenaren waarmee gemeenten de komende tien jaar te maken gaan krijgen een heel klein beetje minder. De prognose van medewerkers die binnen dat tijdsbestek de pensioenleeftijd bereiken, is namelijk bijgesteld van 32,3 naar 31 procent.

Vervangingsbehoefte

Dat blijkt uit de door het A&O fonds Gemeenten geactualiseerde Toekomstverkenning arbeidsmarkt gemeenten 2035. Een verklaring voor de licht naar beneden bijgestelde vervangingsbehoefte zou kunnen zijn dat gemeenten steeds meer jongeren weten aan te trekken: het aandeel medewerkers onder de 35 jaar steeg volgens de meest recente beschikbare cijfers van 19,3 procent in 2023 naar 20,6 procent in 2024.

Vacatures

Tijdelijk was er ook sprake van een dip in het aantal gemeentelijke vacatures. In het eerste helft van vorig jaar daalde dat aantal plotseling sterk ten opzichte van dezelfde periode in 2024: liefst 37 procent minder. De oorzaak was de onzekerheid rondom het zogeheten ravijnjaar 2026, het jaar waarin gemeenten miljarden euro’s minder van het rijk zouden krijgen. Dat maakte ze terughoudend om nieuwe medewerkers aan te nemen. Na de voorlopige ‘demping’ van het ravijn medio april 2025 – het kabinet kwam met incidenteel geld over de brug – zijn gemeenten weer meer vacatures gaan plaatsen.

Vergrijsde organisatie

Het aantrekken en behouden van voldoende gekwalificeerd personeel blijft volgens de onderzoekers ook op de middellange termijn een onverminderd grote uitdaging voor gemeenten. De vergrijzing zet immers door, waarmee een groot deel van het huidige personeelsbestand uitstroomt. ‘In de gehele beroepsbevolking gaat ‘slechts’ 23 procent de komende tien jaar met pensioen, en daarmee zijn gemeenten relatief vergrijsde organisaties, zelfs in vergelijking met andere overheidsorganisaties. Met name gemeenten met minder dan 100.000 inwoners zullen de komende jaren de effecten van de vergrijzing sterk merken in hun personeelsbestand.’

Uitstroom jongeren

Daarbij komt dat slechts 38 procent van de oudere gemeentemedewerkers (55+) aangeeft tot hun pensioen te willen blijven werken. ‘Dat vergroot de druk van de vergrijzing op de organisatie nog verder’, aldus het A&O fonds Gemeenten. Het aandeel gemeenteambtenaren dat jonger is dan 35 jaar mag dan wel zijn gestegen van 11 procent in 2015 naar 20,6 procent in 2024, het behouden van die medewerkers blijft een probleem: het aandeel in de uitstroom van medewerkers onder de 35 neemt sinds 2016 vrijwel ieder jaar licht toe.