Efficiëntere rijksoverheid moet 1,4 miljard besparen

Een efficiëntere en effectievere overheid, met minder wet- en regelgeving, minder overhead en een minder omvangrijk ambtenarenapparaat. Dat is waar de partijen die het minderheidskabinet gaan vormen naar toe willen. De efficiencytaakstelling op de rijksoverheid moet vanaf 2030 structureel 400 miljoen opleveren. Een vernieuwde rijksdienst en een slagvaardige overheid moet vanaf 2030 structureel 1 miljard euro besparen.

Rijksbrede taakstelling

‘De overheid is fors gegroeid, maar de productiviteitsgroei bleef achter’, constateren de partijen. Dit kan volgens hen beter met bovengenoemde doelstellingen. Hiertoe zetten de partijen in op een rijksbrede taakstelling. De minister van BZK zal de vernieuwing van de rijksdienst coördineren. Zowel de efficiencytaakstelling op de rijksoverheid als de taakstelling op de vernieuwing van de rijksdienst en een slagvaardige overheid worden doorgevoerd naar rato van de apparaatsuitgaven per departement en de uitvoering. Er zijn ook onderdelen uitgezonderd, waaronder organisaties in recht, justitie en veiligheid, het postennet, de koning, NAVO-toerekenbare uitgaven en de uitvoeringskosten voor schade en versterken Groningen.

Meer ruimte voor uitvoerders

De coalitiepartijen willen bouwen aan een ‘slanke en slagvaardige overheid die focust op wat echt nodig is’. ‘We stellen een helder doel: een overheid die eenvoudig en betrouwbaar is. Die eerlijk is over wat kan en verantwoordelijkheid neemt voor haar handelen. En die geworteld is in de samenleving en dichtbij mensen staat. Zo herstellen we vertrouwen door te laten zien: de overheid kan wél leveren.’ Het streven is daarbij dat de politiek het wat bepaalt en de uitvoering het hoe. ‘Uitvoerders krijgen meer ruimte en mandaat om professionele afwegingen te maken in het belang van mensen.’ Als in normen niet in uitzonderingen is voorzien, wordt gekozen voor eenvoudiger normen. ‘We laten daarbij ruimte voor individueel maatwerk in de uitvoering door de professionals.’

Haagse muren doorbreken

Uitvoerders, medeoverheden en ondersteunende diensten worden al vanaf het begin betrokken bij beleid, ‘zodat regels aansluiten op de praktijk en doenvermogen centraal staat’. Met het vereenvoudigen en schrappen van regels willen de partijen meteen starten, te beginnen met minimaal 500 regels. Daarna wordt een target per ministerie gesteld. Verder moeten de ‘Haagse muren’ worden doorbroken door vaker te werken met multidisciplinaire, domein-overstijgende teams die langdurig aan grote opgaven werken, zoals het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. ‘We sturen op doelen in plaats van procedures en vermijden micromanagement.’

Organisatievormen aanpakken

De overheid moet productiever worden door de bedrijfsvoering binnen het rijk te uniformeren en de veelheid aan organisatievormen binnen de rijksoverheid aan te pakken. Om uitvoering en beleid dichter bij elkaar te brengen wordt verkend of zelfstandige bestuursorganen, zoals UWV, onder rechtstreekse verantwoordelijkheid van de minister kunnen vallen. Verder krijgen uitvoeringsorganisaties jaarlijks een efficiencydoelstelling, waarvan zij de helft mogen herinvesteren in doelmatigheid en verbetering.

Minder externe inhuur

De Algemene Bestuursdienst (ABD) gaat zich enkel op het topmanagement focussen. Topfuncties in de ABD mogen niet vaker dan eens per zeven á negen jaar wisselen. Door mensen met specialistische kennis vaker in vaste dienst te nemen in plaats van in te huren en hen dezelfde waardering en loopbaanmogelijkheden te geven als managers willen de partijen werken aan de deskundigheid en vakmanschap van de overheid. De externe inhuur moet worden teruggebracht van de huidige 15,4 procent van de totale personele uitgaven naar 10 procent (de ‘Roemernorm’).