Het ronselen van stemmen heeft zich in Gorinchem ontwikkeld tot een soort lokale gewoonte. Mensen zijn thuis onder druk gezet, stempassen zijn meegenomen door een medewerker van een thuiszorgbureau die bij kwetsbare ouderen thuiskomt en binnen de Turkse gemeenschap worden al jaren stemmen geronseld.
‘Ronselen stemmen in Gorinchem gebeurt al decennia’
Het ronselen van stemmen is een lokale gewoonte geworden binnen de Turkse gemeenschap in Gorinchem en waarschijnlijk niet alleen daar.
Raadsleden vragen er niet naar
Dat vertellen verschillende bronnen aan NRC. Het gaat om politici en mensen uit de Turkse gemeenschap, van wie sommigen zelf actief (waren) in de politiek. Andere raadsleden begrijpen niet hoe het precies werkt en vragen er ook niet echt naar, blijkt uit het NRC-artikel, maar iedereen weet dat een bekende persoon uit de Turkse gemeenschap op je lijst geheid een zetel oplevert.
Naar stempassen gevraagd
De krant geeft de medewerker van het thuiszorgbureau als voorbeeld. Die had bij een cliënt naar stempassen gevraagd om ze mee te nemen. Ook had ze tegen de cliënt gezegd dat ze foto’s van hun paspoorten moest sturen, omdat kopieën nodig zijn om met volmachten te kunnen stemmen en om handtekeningen te vervalsen op de stempassen, zodat het lijkt alsof iemand zélf heeft besloten een volmacht af te geven. De zorgverlener ontkent overigens dat er stempassen zijn meegenomen bij cliënten.
Opvallend veel voorkeursstemmen
Als de man van de cliënt, van Turkse komaf, hierachter komt als hij zelf wil gaan stemmen, wordt hij boos en moet de politie hem tot bedaren brengen. Dit geval van ronselen staat niet op zichzelf. Het leidt ertoe dat een paar kandidaten, Ali Kocak van Democraten Gorinchem en Ilhan Tekir van D66, opvallend veel voorkeursstemmen halen en de burgemeester besluit om aangifte te doen bij het Openbaar Ministerie. Daarbij komt de gemeenteraad, met 13 stemmen voor en 12 tegen, tot het unieke besluit om de verkiezingen over te doen op 29 april.
Een beetje in de cultuur
Uit gesprekken die NRC hield met 26 betrokkenen doemt een beeld op dat het ronselen van stemmen in de Turkse gemeenschap van ongeveer 2000 mensen al decennia gaande is. Volgens Eyup Güngör, tussen 2014 en 2019 raadslid voor de SP, zit het ronselen van stemmen ‘een beetje in de cultuur’. Güngör en een andere man van Turkse komaf die eerder in de gemeentepolitiek actief was kunnen zich eigenlijk niet voorstellen dat het uniek is voor Gorinchem.
In Gorinchem is niet alleen de eerlijkheid van het verkiezingsproces ter discussie komen te staan, maar ook de beslissing om een herstemming te houden
Marcel Boogers, bijzonder hoogleraar Democratie en Transitie en onderzoeker bij Necker
Jaloezie en spanningen
Deze keer zou er in Gorinchem agressiever geronseld dan bij voorgaande verkiezingen. Daar liggen volgens de bronnen van NRC ‘al jaren sluimerende jaloezie en spanningen’ binnen de Turkse gemeenschap aan ten grondslag. Een van de verhalen is dat Fatih Polatli, in 2022 als eerste Gorinchemmer van Turkse komaf wethouder werd namens Stadsbelang, de grote concurrent is van Kocaks Democraten Gorinchem. In 2022 werd Stadsbelang de grootste, nu Democraten Gorinchem. Anderen zeggen dat vanwege het feit dat Stadsbelang de verkiezingen verloor, Turks-Nederlandse aanhangers van de partij juist nu zijn gaan klagen over de ronselpraktijken.
Vragen om volmacht strafbaar
De krant haalt Leon Trapman, specialist in verkiezingsregulering, van de Radboud Universiteit aan. Die wijst op de zwaktes van het systeem van volmachten. Zo weet je nooit of degene aan wie je de volmacht geeft inderdaad op de partij van jouw keuze stemt. Hij wijst ook op het ophalen van volmachten en die per twee (het maximum) verdelen onder personen om mee te gaan stemmen. ‘Daar zegt de wet niet expliciet iets over, maar dat is natuurlijk niet de bedoeling.’ Verder benadrukt hij dat volgens de wet het vragen om een volmacht strafbaar is. ‘Het initiatief voor een volmacht moet altijd bij de gever zelf vandaan komen.’
Toename door versnippering
Ook Marcel Boogers, bijzonder hoogleraar Democratie en Transitie (USBO, Universiteit Utrecht) en onderzoeker bij Necker, wijst hierop in een partnerbijdrage op Binnenlands Bestuur. Hij stelt dat het ronselen van volmachten door de toegenomen politieke versnippering een groter probleem is geworden. ‘Omdat de meeste partijen ongeveer even groot zijn geworden, is de zetelgevoeligheid van een individuele stem immers flink vergroot.’
Discussie over beslissing over herstemming
Daarom worden er volgens hem ook eerder en vaker hertellingen gehouden. ‘Het kan van een paar stemmen afhangen of een partij wel of geen zetel haalt of wie als grootste partij het initiatief krijgt in de coalitieonderhandelingen.’ In Gorinchem is niet alleen de eerlijkheid van het verkiezingsproces ter discussie komen te staan, maar ook de beslissing om een herstemming te houden, aldus Boogers. Volgens artikel V4 van de Kieswet kan de aftredende gemeenteraad namelijk beslissen over ‘de geschillen welke met betrekking tot de (..) verkiezing zelf rijzen’. ‘Daarmee ligt de (schijn van) belangenverstrengeling op de loer.’
Reacties: 1
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.
En dan laten we de aggressive influencers op sociale media en appgroepen nog buiten beschouwing. De volgende stap ziet men in Rusland al aankomen en trekt men uit angst de stekker uit de mobieltjes.