Slechts 11 procent van de gemeenten maakt gebruik van het adviesrecht bij schuldenbewinden. Bovendien leidt het instrument nauwelijks tot aanpassing van schuldenbewinden en zijn de beoogde doelen niet bereikt.
Gemeenten laten adviesrecht bij schuldenbewind links liggen
‘Omdat het adviesrecht zeer beperkt is ingezet, heeft dit geen effect gehad op de veranderende kosten aan de bijzondere bijstand’
Sinds 2014 kunnen mensen met problematische schulden onder beschermingsbewind worden geplaatst. Met de invoering van de Wet wijziging curatele, beschermingsbewind en mentorschap werd problematische schulden een zelfstandige grond voor beschermingsbewind, in de praktijk bekend als schuldenbewind.
Bijzondere bijstand
Die wetswijziging had grote gevolgen voor gemeenten. Op grond van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) zijn zij verantwoordelijk voor de integrale schuldhulpverlening aan inwoners, maar in de praktijk kregen zij weinig zicht op schuldenbewinden. Omdat de kantonrechter over de instelling beslist, werden gemeenten daar niet automatisch van op de hoogte gebracht. Tegelijkertijd draaien zij vaak via de bijzondere bijstand op voor de kosten van bewindvoering wanneer een inwoner die niet zelf kan betalen.
Vrijwillig
Om gemeenten meer grip te geven, werd op 1 januari 2021 het adviesrecht ingevoerd. Gemeenten kunnen daarmee, nadat de kantonrechter een schuldenbewind heeft uitgesproken, een advies geven over de voortzetting ervan. Deelname is vrijwillig: gemeenten moeten zich hiervoor actief aanmelden bij de rechtbank.
Weinig gebruik
Uit een evaluatie van Bureau Bartels, uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, blijkt dat veruit de meeste gemeenten op de hoogte zijn van het bestaan van het adviesrecht. Toch maakt slechts 11 procent er daadwerkelijk gebruik van. Gemeenten die wel deelnemen, doen dat vooral om meer regie te krijgen op schuldenbewinden en om de doorstroom naar schuldhulpverlening te bevorderen. ‘Het grootste deel van de gemeenten maakt echter geen gebruik van het adviesrecht’, constateren de onderzoekers. ‘Deze gemeenten geven aan dat ze het niet passend vinden om advies te geven na uitspraak van de rechter. Daarnaast verwachten ze dat gebruik van het adviesrecht hen te veel tijd zal kosten.’
Zeldzaam
De evaluatie laat zien dat het adviesrecht nauwelijks leidt tot aanpassing van schuldenbewinden. Negatieve adviezen zijn zeldzaam. Gemeenten vinden het doorgaans niet gepast om direct na de instelling van een bewind te adviseren het te beëindigen, deels omdat zij geen onrust en verwarring bij de betrokken inwoners willen veroorzaken.
Meer financiële en administratieve lasten
Ook de doelstellingen zijn volgens de evaluatie niet gehaald. Het adviesrecht moest de regierol van gemeenten versterken, de samenwerking tussen gemeenten, rechtbanken en bewindvoerders verbeteren en zorgen voor een snellere doorstroom naar schuldhulpverlening en uitstroom uit schuldenbewind. ‘Het is gebleken dat geen van deze effecten gerealiseerd zijn’, concluderen de onderzoekers. Alleen het inzicht van gemeenten in het aantal schuldenbewinden is enigszins toegenomen doordat bewindvoerders meldingen doen.
‘Omdat het adviesrecht zeer beperkt is ingezet, heeft dit geen effect gehad op de veranderende kosten aan de bijzondere bijstand. Wel heeft het adviesrecht geleid tot verhoogde financiële en administratieve lasten’, aldus de auteurs van het rapport.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.