In het verleden is sociale handhaving te vaak onevenredig streng geweest. De nieuwe Wet handhaving sociale zekerheid moet daar verandering in gaan brengen. Per 1 januari gaat deze wet in. Wat verandert er voor gemeenten? Dat staat in de handreiking die Stimulanz op heeft gesteld.
Fraudewetgeving leidt tot onevenredige straffen: Hoe kan het beter?
Per 1 januari 2027 gaat de nieuwe Wet handhaving sociale zekerheid in: Van streng naar passend straffen. Wat verandert er voor gemeenten?
Huidige fraudewetgeving te streng
In de fraudewetgeving uit 2012 stond een strenge handhaving centraal waarin weinig ruimte was om naar de menselijke maat te kijken. ‘Dit leidde in sommige gevallen tot onevenredige sancties’, staat in de handleiding. De nieuwe wetgeving moet hier verandering in brengen. Het uitgangspunt is om in plaats van streng te handhaven, passend te handhaven.
Vertrouwen en voorspelbaarheid
Hiervoor zijn twee doelstellingen geformuleerd: Het vergroten van vertrouwen en het zijn van een voorspelbare overheid. ‘Iemand vraagt een bijstandsuitkering aan omdat hij dat nodig heeft. Niet om er misbruik van te maken’, staat in de handreiking over vertrouwen als uitgangspunt nemen.
Wat gaat er veranderen?
In de handreiking staat een overzicht van wat er allemaal gaat veranderen voor gemeenten per 1 januari. In grote lijnen wordt het zo omschreven: ‘Gemeenten krijgen meer ruimte om zelf af te wegen of een sanctie passend is, en zo ja, welke reactie recht doet aan de omstandigheden van de inwoner én aan de bedoeling van de wet.’
Zo worden de handhavingsmogelijkheden verbreed. Een gemeente kan kiezen een waarschuwing te geven, een maatregel op te letten of de zaak over te dragen aan het openbaar ministerie (OM). Maar ook kan een gemeente besluiten om helemaal af te zien van het opleggen van een sanctie. Daarnaast is de gemeente niet meer verplicht om bij recidive een zwaardere sanctie op te leggen.
Burger beter beschermd
De inwoner wordt beter beschermd. Zo krijgen bestuursorganen de inspanningsverplichting om bij fouten de bewoner te informeren wat er fout is gegaan. Als het gaat om terugvordering, veranderen er een aantal zaken. Zo wordt bij nalaten van de gemeente afgezien worden van terugvordering en worden inwoners bescherm tegen te traag handelen van de overheid.
Handreiking
De handreiking geeft concrete handvatten voor gemeenten, ook aan de hand van voorbeelden, beschrijft de achterliggende bedoeling van de wetgeving en maakt de wijzigingen inzichtelijk.
De handreiking is door Stimulanz opgesteld, in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en in samenwerking met de Vereniging Nederlandse Gemeenten en Divosa.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.