Grenzen in beeld, samenwerking in beweging

Criminele netwerken trekken zich weinig aan van grenzen. Ze bewegen mee met kansen, springen van plek naar plek en maken gebruik van verschillen tussen organisaties. Voor gemeenten is dat precies de uitdaging: hoe zorg je dat je niet ieder voor zich reageert, maar samen sneller ziet, slimmer handelt en meer effect bereikt? Voor een groep samenwerkende gemeenten bracht RadarAdvies in kaart waar die gezamenlijke kracht al zichtbaar is — en waar zij nog veel sterker kan worden.

Onderzoeksvraag: Hoe kunnen de betrokken gemeenten grensoverschrijdende ondermijning effectiever en structureler aanpakken?

De vraag aan RadarAdvies was helder en urgent: waar kunnen gemeenten elkaar écht versterken in de aanpak van ondermijning? Welke problemen raken elkaar over grenzen, lokaal en regionaal, heen? Welke thema’s vragen om gezamenlijke inzet? En wat is er nodig om van losse contacten en incidentele acties door te groeien naar een aanpak die steviger staat? Het onderzoek maakte zichtbaar waar de praktijk al om samenwerking vraagt — en waar de kansen liggen om die ook echt te organiseren.

Urgent beeld

Wat naar voren kwam, was een herkenbaar én urgent beeld. In de onderzochte gebieden spelen vergelijkbare vormen van ondermijnende criminaliteit, van drugscriminaliteit en zorgfraude tot crimineel misbruik van woningen en de verleiding van snelle instroom van jongeren in de criminaliteit. Tegelijk zijn er plekken waar signalen, personen en netwerken samenkomen en waar problemen zich niets aantrekken van bestuurlijke grenzen. Juist op dat snijvlak wordt duidelijk: betere samenwerking is geen extraatje, maar een voorwaarde om slagvaardig te kunnen optreden

Onderzoeksaanpak: Documentanalyse, media-analyse en 11 interviews met 20 betrokkenen

We combineerden documentanalyse en media-analyse met gesprekken met bestuurders, ambtenaren, politie en andere betrokkenen. Daardoor ontstond niet alleen een inhoudelijk beeld, maar vooral ook gevoel voor de praktijk: waar professionals elkaar al weten te vinden, waar samenwerking stroef verloopt en welke  kansen morgen al benut kunnen worden. Precies die combinatie van analyse en praktijk maakte het mogelijk om verder te gaan dan constateren alleen.

De echte winst zit in het moment waarop analyse omslaat in gezamenlijke actie.”

Resultaat

De conclusie was duidelijk: de inhoudelijke basis is er, de urgentie is er en de kansen om samen meer effect te bereiken liggen voor het grijpen. Het onderzoek leverde daarom meer op dan een analyse alleen. Het bood een concreet perspectief op hoe samenwerking sterker, zichtbaarder en doelgerichter kan worden ingericht.

De kern daarvan is:

• een (tijdelijk) aanjager te benoemen
• te werken met een intergemeentelijke werkagenda
• bestuurlijk commitment te organiseren
• de samenwerking gericht te versterken op thema’s waar direct winst te boeken is, zoals hotspots, gezamenlijke handhaving, informatiedeling en het benutten van nieuwe wettelijke ruimte
• maak in samenwerking met de beide Riecs een gebiedsscan (op basis van de nieuwe WGS)

Zo laat dit praktijkverhaal zien dat effectieve samenwerking begint met het delen van urgentie, het verbinden van mensen en het kiezen van een gezamenlijke richting. Niet ooit, maar nu.

Waar grenzen voor criminelen vloeibaar zijn, moet samenwerking dat voor overheden ook worden."