De tekst van de participatieverklaring voor nieuwe Nederlanders moet herzien worden, zeggen diverse experts. De verklaring van de democratische rechtstaat moet meer centraal komen te staan. Er mag wat betreft de experts minder aandacht naar recente maatschappelijke ontwikkelingen of verschijnselen. Dat blijkt uit onderzoek dat het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft laten uitvoeren.
Zet democratische rechtstaat centraal in participatieverklaring nieuwkomers
De democratische rechtstaat moet meer centraal staan, de tekst mag algemener en meer uitnodigend met nadruk op de rechten van de nieuwkomer.
Het participatieverklaringstraject (PVT) is onderdeel van de inburgering. Het doel is nadere kennismaking voor nieuwkomers met de Nederlandse kernwaarden. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het PVT en hebben regie over de uitvoering van de inburgering. Elke gemeente heeft een zekere vrijheid in hoe ze het PVT vormgeven, maar er zijn wel een aantal voorwaarden. ‘In ieder geval bestaat het uit een inleiding in vier kernwaarden (vrijheid, gelijkwaardigheid, solidariteit en participatie) en de ondertekening van de participatieverklaring’, schrijven de onderzoekers.
Herzie de participatieverklaring
Het PVT is kortom een belangrijk onderdeel van de inburgering van nieuwe Nederlanders. Daarom is onderzocht of experts de participatieverklaring nog wel toereikend vinden. ‘De geraadpleegde experts geven diverse suggesties om de tekst van de participatieverklaring te
herzien’, staat in de conclusie.
Nadruk op democratische rechtstaat
De belangrijkste conclusie is dat er meer nadruk moet liggen op de democratische rechtstaat. Waarom wij dat hebben, wat het betekent en waarom het belangrijk is. ‘Door de verklaring steviger in te bedden in de geschiedenis en het belang van de democratische rechtsstaat (in Nederland en Europa) kan vervolgens een duidelijkere verbinding gelegd worden met de kernwaarden die momenteel in de verklaring centraal staan’, staat in het rapport. Daarbij adviseren de experts dat er meer aandacht moet zijn voor de instituties binnen de democratische rechtstaat, zoals de rechtspraak, en de functie van die instituties. Ook moet er nadruk liggen op de rechten van burgers en dat die worden gewaarborgd en gefaciliteerd door deze instituties.
Minder aandacht op recente ontwikkelingen
Er mag wat betreft de experts minder nadruk gelegd worden op ontwikkelingen en verschijnselen van recente aard. Hetzelfde geldt voor het onderstrepen van specifieke vormen van intolerantie of discriminatie. ‘Men is kritisch op het uitlichten hiervan omdat daarmee andere vormen of gronden minder aandacht krijgen in de verklaring en daarmee minder belangrijk lijken. Een limitatieve opsomming van vormen en gronden van discriminatie acht men ongewenst. Liever benadrukt men de algemene norm van non-discriminatie en gelijke behandeling’, staat in het rapport. Kortom, de verklaring moet algemeen van aard en robuust zijn.
Holocaust
In de motie Flach van 30 mei 2024 werd gepleit voor aandacht voor de Holocaust in de participatieverklaring. De meeste experts zien de toegevoegde waarde hier niet van. ‘Daarbij wijzen ze er ook op dat andere elementen van de geschiedenis dan ook genoemd zouden moeten worden in de verklaring.’ Ook hier ligt de nadruk van de experts op het algemeen houden van de verklaring. ‘Men wijst erop dat het belangrijk is dat intolerantie en discriminatie (waaronder antisemitisme) aan bod komen in de bijeenkomsten binnen het participatieverklaringstraject, maar ziet geen noodzaak voor een aanpassing van de verklaring op dit aspect.’
Rechten
Volgens de experts worden vooral de plichten van de nieuwkomers onderstreept. De rechten komen minder aan bod. ‘De zienswijze dat de formulering van de tekst positiever en meer uitnodigend zou kunnen, wordt breed gedeeld’, schrijven de onderzoekers.
Welkom voelen
Los van de participatieverklaring vertellen een aantal uitvoerders en experts dat er ook een symbolische component aan de inburgering hangt. Als de ondertekening plaatsvindt in het gemeentehuis, soms zelfs in het bijzijn van de burgemeester of wethouder, voelen inburgeraars zich welkom en uitgenodigd om onderdeel van de stad of gemeente te worden.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.