Nieuwkomers lopen vast in het onderwijssysteem

Meer dan de helft van de nieuwkomers van 16 jaar en ouder behaalt binnen vijf jaar geen diploma. Ongeveer een vijfde volgt helemaal geen onderwijs in Nederland. Dit resulteert in een slechtere positie op de arbeidsmarkt. En dat terwijl alle jongeren, ook nieuwkomers, recht hebben op goed onderwijs en een soepel doorlopende leerlijn.  

Voor het vandaag gepubliceerde rapport Onderwijs aan nieuwkomers van 16 jaar en ouder sprak de Inspectie van het Onderwijs met directies en besturen in het voortgezet onderwijs, het middelbaar onderwijs, gemeenten en nieuwkomers. Zij noemden als belangrijke bemoeilijkende factoren voor het gebrek aan vooruitgang, zoals het aantal verhuizingen en de fluctuerende bekostiging. ‘Nieuwkomersjongeren komen vaak niet op het bij hen passende onderwijsniveau terecht. Ze hebben stabiliteit, een duidelijke regie op hun onderwijsproces en een vast aanspreekpunt nodig.'  

Knelpunten: onderwijslocaties, leerlingenvervoer en samenwerking 

Wat zijn de specifieke knelpunten en oplossingen voor gemeenten? Er zijn, als het gaat om lokaal beleid, een aantal knelpunten gesignaleerd. Allereerst is er een gebrek aan geschikte onderwijshuisvesting. 'Een nevenvestiging moet binnen 3 kilometer van een vo-school worden gehuisvest, wat de mogelijkheden beperkt. Door onzekerheid in de bekostiging is het soms niet mogelijk om een onderwijslocatie te vinden', schrijven de onderzoekers.  

Daarnaast is er een probleem met het leerlingenvervoer, want dat is niet in alle gemeenten hetzelfde ingericht. In het rapport staat: 'Dat kan betekenen dat nieuwkomers in dezelfde klas, maar uit verschillende gemeenten, op verschillende manieren (financieel) ondersteund worden.' Sommige nieuwkomers ontvangen helemaal geen vergoeding om naar school te kunnen, wat leidt tot verzuim en de motivatie belemmert. 

Ook de samenwerking tussen verschillende betrokken partijen, zoals het onderwijs, gemeenten en het COA, laat te wensen na. 'Uit de gesprekken komt naar voren dat vaak onduidelijk is wie waarvoor verantwoordelijk is. Deze onduidelijkheid leeft niet alleen bij de verschillende partijen, maar ook bij de nieuwkomers zelf', schrijven de onderzoekers in het rapport.  

Gemeenten moeten regierol pakken 

Bovenal is het belangrijk om in de samenwerking helder te krijgen wie de regie voert. De onderzoekers zien hier een rol voor gemeenten weggelegd. Als het gaat om leerlingenvervoer moeten de afspraken over de kosten ‘duidelijker en eenduidiger’, zeggen de onderzoekers. De onderwijshuisvesting moet structureel en vast worden.  'Dat maakt het ook mogelijk om afspraken te maken over aantallen leerlingen en over de financiering van de onderwijslocatie', stellen de onderzoekers.