Nederland haalt zijn klimaatdoelen niet. Dat is de kernboodschap die in de media rondgaat, nadat het Planbureau voor de Leefomgeving maandag zijn jaarlijkse Klimaat- en Energieverkenning (KEV) naar buiten bracht. Maar om welk klimaatdoelen gaat het dan? En wat haalt Nederland wél?
Waar hebben we het over als ‘Nederland zijn klimaatdoelen niet haalt’?
Het nationale reductiepercentage voor 2030 blijft net buiten beeld, maar het Europese reductiedoel wordt wel gehaald.
Het eerste ‘doel’
‘Nederland heeft een grote kloof te overbruggen om in de buurt te komen van de Europese ambitie om in 2040 90 procent minder broeikasgas in de EU uit te stoten dan in 1990’, opent het PBL het nieuwe rapport. Als het planbureau namelijk rekent met het klimaatbeleid dat op 1 januari dit jaar op tafel lag, dan komt Nederland in 2040 uit op een uitstootreductie van broeikasgassen van 57 tot 68 procent.
Dat is veel minder dan de eerdergenoemde 90 procent reductie in 2040. Maar dit is geen doel uit de Nederlandse klimaatwet. Het betreft hier een Europabrede ambitie die pas afgelopen maart is ondertekend door de Europese Raad en het Europees Parlement. Dat gebeurde na een evaluatie van het mondiale klimaatbeleid in aanloop naar de VN-klimaattop in 2023. De Europese Commissie maakt pas eind dit jaar bekend wat haar onderliggende beleid wordt om de lidstaten te helpen dit nieuwe, gezamenlijke reductiedoel voor 2040 te bereiken.
Wel heeft Brussel alle vertrouwen dat het nieuwe tussendoel gehaald wordt. Er zou maar 2 procentpunt extra nodig zijn. ‘Een verlenging van de huidige beleidsmaatregelen tot 2040 zou immers al leiden tot een vermindering van 88 procent tegen 2040’, schreef de Europese Commissie in 2024.
Logische tussenstap
Het was dus al bekend dat dit nieuwe Brusselse tussendoel voor 2040 er aan kwam. Dat was de reden dat Sophie Hermans, klimaatminister in het kabinet-Schoof, vorig jaar liet opschrijven in het eigen Klimaatplan 2025-2035: ‘Het kabinet ziet realisatie van circa 90 procent broeikasgasreductie in 2040 als logische tussenstap op weg naar klimaatneutraliteit in 2050.’ De regering verbond zich zo officieus aan het nog niet gepresenteerde Europabrede doel. Dat terwijl Nederland toen op een emissiereductie zat van niet meer dan 36 procent, aldus het CBS.
Hermans zinspeelde daarmee op een reductiesprong in vijftien jaar tijd van 54 procentpunt. Wel beklemtoonde ze dat dit reductiedoel niet in een wet komt. Toch was het opvallend, omdat Hermans later dat jaar bekend maakte dat ze snoeide in de ambities voor windparken op de Noordzee. Het doel was een vermogen van 50 gigawatt (GW) in 2040, en dat werd 30 – 40 GW. Terwijl wind op zee het grootste aandeel in Nederland moet leveren in de productie van hernieuwbare energie.
Slechts 21 GW?
Sailliant is overigens dat het PBL er zelfs mee rekent dat in 2040 ‘slechts’ 21 GW aan windparken op zee staat, terwijl dat volgens de plannen dus minstens 30 GW is.
In een bijgeleverd document benoemt het PBL ook expliciet dat het deze windenergieplannen van Hermans niet heeft meegeteld.
Een tweede doel
Er is nog een tweede klimaatdoel dat Nederland waarschijnlijk net niet haalt, een doel dat in dit geval wel in de Klimaatwet staat. Het gaat om het emissiereductiedoel van 55 procent minder broeikasgassen in 2030 ten opzichte van 1990. Dit is een doel dat het kabinet-Rutte IV in 2022 in deze wet opnam, waarmee het oude reductiedoel van 49 procent verviel.
Al vorig jaar, en ook het jaar daarvoor, meldde het PBL in de jaarlijkse KEV dat dit nieuwe doel buiten bereik blijft. En ook nu schrijft het planbureau dat dit reductiedoel net niet gehaald wordt, omdat Nederland afkoerst op een broeikasgasuitstootreductie van 46 tot 53 procent in 2030. Het oude doel wordt daarmee zo goed als zeker wel gehaald, het nieuwe niet.
Het derde doel
Een derde doel dat Nederland wel gaat halen, is het reductiepercentage dat de Europese Unie eist tegen de achtergrond van de Effort Sharing Regulation (ESR). Brussel voert namelijk klimaatbeleid via meerdere wegen. Een belangrijk deel van de reductie wordt los van lidstaten bereikt via het handelssysteem in emissierechten (ETS 1), dat afdwingt dat elektriciteitscentrales en de energie-intensieve industrie rechten moeten kopen om te mogen uitstoten. In 2040 houdt deze verkoop van emissierechten op, en is er in feite geen uitstootruimte meer.
De tweede klimaatweg die de EU beloopt, zijn de per lidstaat verschillende reductiedoelen. Deze zogenaamde Effort Sharing Regulation beslaat mobiliteit, gebouwde omgeving, landbouw en niet-energie-intensieve industrie. Nederland moet in verhouding met andere landen veel uitstoot terugbrengen, namelijk 48 procent in 2030 ten opzichte van 2005.
Nederland is goed opweg, schrijft het planbureau in de nieuwste KEV, net als in voorgaande jaren. Zoals het er nu uit ziet, eindigt Nederland in 2030 met 48 tot 51 procent uitstootreductie en voldoet het aan de afspraken.
En de RES?
Tot slot publiceert het PBL elk jaar in december zijn monitor van de Regionale Energiestrategieën (RES), oftewel de hoeveelheid wind- en zonneparken die gemeenten en provincies hebben gerealiseerd. Al jaren is bekend dat zij het doel uit het Klimaatakkoord van 2019, namelijk 35 terawattuur in het jaar 2030, ruimschoots gaan halen.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.