OVV: Nederland onvoldoende voorbereid op gevolgen extreme regen

Overheden, bedrijven en burgers in Nederland zijn onvoldoende voorbereid op onveilige situaties die kunnen ontstaan door extreme regenval. Dat concludeert de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) na onderzoek. Volgens de raad kan hevige regen onder meer de veiligheid van de woon- en leefomgeving aantasten. In sommige gevallen kan de regenval leiden tot maatschappelijke ontwrichting, als bijvoorbeeld de stroom uitvalt en ziekenhuizen onbereikbaar worden.

Ingrijpende maatregelen

Door klimaatverandering regent het vaker, heviger en langer. OVV-lid Erica Bakkum zegt dat overheden ingrijpende maatregelen moeten nemen om dat op te vangen. ‘Denk aan het vergroten van de capaciteit van riolen, het creëren van meer opvangruimte voor water, het beschermen van de stroomvoorziening en de toegang tot zorg- en hulpverlening. Burgers kunnen in hun eigen woonomgeving vaak ook iets doen. Ze kunnen thuis bijvoorbeeld hun regenpijpen afkoppelen en tegels uit de tuin halen.’

Extreme regenval

In het onderzoek behandelt de OVV drie voorbeelden van extreme regenval die in Nederland tot veiligheidsrisico's hebben geleid. Zo sloot in juli 2024 de spoedeisende hulp van het Slingeland Ziekenhuis in Doetinchem, nadat daar in een paar uur tijd 60 tot 70 millimeter regen was gevallen. Diezelfde maand leidde extreme regenval in Enschede tot grote schade aan woningen in de wijken Pathmos en Stadsveld, die daardoor deels onbewoonbaar werden. En in december 2023 ontstond kortsluiting in een stroomverdeelstation in Nijverdal, doordat water de kelder van het gebouw was binnengestroomd.

Geen gevoel van urgentie

De drie casussen laten volgens de OVV zien dat er nog geen ‘breed gedragen gevoel van urgentie’ bestaat over de gevolgen van extreme regenval. Ook loopt het invoeren van maatregelen achter op het tempo van klimaatverandering, aldus de raad.

Aanbevelingen

De OVV doet verschillende aanbevelingen. Zo zou informatie over actuele (grond)waterstanden beter moeten worden gedeeld met verschillende partijen. Ook zegt de OVV te verwachten dat de overheid investeert in tijdige en effectieve weerwaarschuwingen. ‘Gevolgen van extreme regen kunnen niet helemaal voorkomen worden, maar overheden, bedrijven en burgers kunnen ze wel beperken’, stelt de raad.

Reactie Unie van Waterschappen

De Unie van Waterschappen (UvW) laat weten de zorgen te delen van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV). De UvW wil dat het Rijk meer maatregelen neemt tegen de gevolgen van extreme regenval en structureel geld beschikbaar stelt voor voorbereidingen op de gevolgen van de klimaatverandering. ‘De waterschappen zien dat de extremen toenemen. Hoosbuien vallen vaker en piekbelastingen op het watersysteem nemen toe’, zegt Jeroen Haan, voorzitter van de koepelorganisatie van waterschappen.

Haan stelt dat niet alles meer overal kan. ‘We zullen moeten leren omgaan met wateroverlast en ook met watertekorten. Daarvoor is het noodzakelijk om water en bodem sturend te maken bij ruimtelijke keuzes en nu te investeren in maatregelen die Nederland weerbaarder maken en ontwrichting door hevige regen voorkomen.’

Toekomstbestendige keuzes

Haan roept op tot het maken van ‘slimme en toekomstbestendige keuzes’ om schade door extreem weer te beperken. Als voorbeelden noemt hij het reserveren van ruimte voor water en bouwen op de juiste plekken. Onder de plekken die minder kwetsbaar zijn voor wateroverlast vallen onder meer locaties met extra ruimte voor waterberging en een grotere rioolcapaciteit.

Reactie Milieudefensie

Milieudefensie schrijft in een reactie op het OVV-rapport dat weersextremen het gevolg zijn van klimaatverandering en dat daar maatregelen tegen moeten worden genomen. ‘We moeten de kraan dichtdraaien en de CO2-uitstoot terugdringen. Dat lukt alleen als alle grote vervuilende bedrijven gaan meedoen, anders betalen gewone mensen de rekening.’