Deze week vertelden experts in Nieuwsuur
dat slimmer gebruik van het elektriciteitsnet Nederland mogelijk miljarden aan netuitbreidingen kan besparen. Tegelijkertijd werd bekend dat bijna 15.500 bedrijven en organisaties wachten op een aansluiting of extra capaciteit op het stroomnet. Maar met alleen extra kabels en nieuwe transformatorstations komen we er niet, betoogt Helga Witjes, gedeputeerde van de provincie Gelderland.
Nederland heeft niet alleen meer kabels nodig, maar ook een slimmer stroomnet
Meer kabels, meer transformatorstations: het lijkt alsof dit de enige weg is, maar dat is volgens gedeputeerde Helga Witjes een misverstand
In Gelderland merken ondernemers dagelijks wat een vol stroomnet betekent. Bedrijven die willen uitbreiden of investeren, komen op een wachtlijst terecht. In september 2025 ging het al om ongeveer 2.100 zakelijke aanvragen, goed voor bijna 900 megawatt aan gevraagde capaciteit. Achter die cijfers schuilen ondernemers die hun plannen moeten uitstellen en investeringen die niet doorgaan.
De afgelopen jaren lag de nadruk op netverzwaring. Meer kabels, meer transformatorstations en dus meer capaciteit. Het lijkt alsof dit de enige weg is, maar dat is een misverstand. Ons energiesysteem werkt nog altijd grotendeels volgens oude principes. Inmiddels kunnen we vraag, opslag en opwek slim op elkaar afstemmen, en creëren we daarmee ruimte op het stroomnet. Toch benutten we dit nog onvoldoende.
Dat slimmer stroomgebruik geen toekomstmuziek is, zien we in Gelderland. Dankzij onder andere het Nationaal Expertisecentrum Netcongestie (NEcN) en Connectr kunnen steeds meer ondernemers uitbreiden zonder een grotere netaansluiting. Ze doen het gewoon lekker zelf. Ook elders ontstaan energiehubs waarin ondernemers samenwerken rond energieopwekking, opslag en gebruik.
Het rijk heeft inmiddels de ambitie uitgesproken om richting 2030 zo’n 500 energiehubs te realiseren. De subsidies hiervoor zijn bij lange na niet toereikend en staan in geen verhouding tot de miljarden schade (circa 40 miljard per jaar) die ondernemend Nederland oploopt door netcongestie. Maar slim energiemanagement wordt in ieder geval steeds meer gezien als onderdeel van de structurele oplossing.
De komende jaren investeren netbeheerders naar verwachting honderden miljarden euro’s in de uitbreiding van het elektriciteitsnet, en die rekening wordt betaald door ons allemaal. Investeringen blijven noodzakelijk. Maar juist omdat die bedragen zo groot zijn, moeten we alles doen om de bestaande infrastructuur beter te benutten. Experts stellen niet voor niets dat slimmer gebruik van het net miljarden aan extra uitbreidingen kan schelen.
Daarom roep ik het kabinet op om EMS-systemen, energiehubs, batterijen en andere flexibiliteitsoplossingen dezelfde strategische prioriteit te geven als netverzwaring. Maak investeringen in energiemanagement aantrekkelijker voor ondernemers. Versnel de ontwikkeling van energiehubs. Ontwikkel landelijke standaarden zodat systemen met elkaar kunnen communiceren. En zorg dat innovatieve regio’s zoals Gelderland kunnen doorgroeien van pilot naar praktijk.
EMS-systemen worden soms nog gezien als technische hulpmiddelen. In werkelijkheid zijn ze veel meer dan dat. Toegang tot energie bepaalt steeds vaker of bedrijven kunnen groeien, investeren en banen kunnen creëren. Slim energiemanagement is daarom geen technische luxe, maar noodzakelijke economische infrastructuur.
Nederland heeft meer kabels nodig. Maar ons land heeft ook meer intelligentie in het energiesysteem nodig. De vraag is niet óf we slimmer met energie moeten omgaan. De vraag is hoe snel we die omslag durven te maken.
Helga Witjes (VVD) is gedeputeerde economie en innovatie bij de provincie Gelderland
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.