Biobased oeverbescherming

Auteur bijdrage: Sara Vellenga - Sustainability Lead Resilience, Arcadis Nederland.

Samen met Anne Oerlemans werkte ik de afgelopen periode aan een interessante en ook ingewikkelde klus. De Unie van Waterschappen werkte intensief samen met uitvoeringsorganisatie Building Balance aan de totstandkoming van het Innovatiepartnerschap Biobased Oeverbescherming. Anne en ik zetten ons maximaal in en wisten in korte tijd een groot aantal waterschappen aan dit initiatief te binden.

Ik woon in een prachtig poldergebied. Al jarenlang kijk ik uit over oevers, gemalen en knotwilgen, zonder me te realiseren dat ik eigenlijk in een geweldige biobased kringloop leef. Zo houden de wortels van de wilgen de dijk bij elkaar en fungeren de geoogste takken als bouwmateriaal. Deze wilgentenen kun je bundelen tot wiepen, waar je vervolgens weer matten van kunt vlechten die oevers en de bedding van watergangen verstevigen. Het is een oer-Hollandse techniek die al honderden jaren bestaat, maar die in deze tijd van grondstoffentekorten en milieuproblemen relevanter is dan ooit. Want met dit soort mooie natuurlijke materialen houden we het ecologische systeem in stand, stimuleren we de biodiversiteit en zorgen we tegelijkertijd voor duurzame bescherming.

Een intensief traject

Ook de Rijksoverheid is overtuigd van de voordelen van bouwen met biologische grondstoffen en startte enkele jaren geleden met de Nationale Aanpak Biobased Bouwen. Een van de initiatieven die hieruit voortvloeiden, was het Innovatiepartnerschap Biobased Oeverbescherming. Samen met Anne werd ik door de Unie van Waterschappen ingeschakeld om de waterschappen enthousiast te maken over deelname aan dit partnerschap. Het was een intensief traject, omdat we in korte tijd veel voor elkaar moesten krijgen. Waterschappen zijn complexe organisaties, waarin het soms even zoeken is voordat je de juiste mensen hebt gevonden. Vervolgens is het maar de vraag of ze wel oevers in eigen beheer hebben en of ze een concrete opgave hebben met voldoende strekkende meters oevers. Als een waterschap recent een raamcontract was aangegaan, hoorde deelname niet tot de mogelijkheden. Desondanks hebben we onze doelstellingen ruimschoots gehaald: acht waterschappen hebben zich gecommitteerd aan deelname aan het partnerschap, goed voor minstens dertig kilometer aan biobased oevers. Hiermee bieden we de markt voldoende perspectief om samen met de opdrachtgevers met deze uitdaging aan de slag te gaan.

Constructief samenwerken

Het succes van het project was niet in de laatste plaats te danken aan de soepele interne en externe samenwerking. Binnen Arcadis vormden Anne en ik een uitstekend team: zij met haar kennis van waterbeleid, adaptief watermanagement en bestuurlijke processen, ik met mijn bouwkunde-achtergrond en eerdere ervaringen als projectleider van de Buyergroup Biobased Bouwmaterialen. Ook kijk ik met plezier terug op de constructieve samenwerking met de verschillende partners. Anne en ik hebben veel van hen geleerd en de geïnteresseerde waterschappen werkten enthousiast mee aan de activiteiten die we op touw zetten. Zo organiseerden we een circuleer atelier in samenwerking met het Waterschap Zuiderzeeland en digitale zomergesprekken, en sloten we onze inbreng af met een mooie overdracht aan Building Balance tijdens de eerste opdrachtgeversbijeenkomst bij Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden.

De blik verleggen

Onze taak zit er voorlopig op, maar voor de betrokken partijen begint het grote werk nu pas echt. De transitie naar een circulaire economie is een complex vraagstuk en lukt alleen als het hele ecosysteem meebeweegt. Dit vergt een nog intensievere samenwerking en een flexibele mindset. Juist daarom is dit innovatiepartnerschap zo’n mooie kans om met z’n allen deze stap te zetten. Opdrachtgevers moeten bereid zijn om hun blik te verleggen naar materialen die de erosie van oevers voorkomen en mogelijk ook de biodiversiteit stimuleren. Tegelijkertijd is het aan de ontwerpers om verder te kijken dan hun eigen tekentafel en moet de markt de ruimte krijgen om vernieuwende oplossingen daadwerkelijk te realiseren. We moeten het dus echt sámen doen.

Het stokje is nu doorgegeven aan Building Balance voor de verdere uitvoering, maar als Arcadis blijven we ons inzetten voor de transitie naar een circulaire samenleving. Alleen zo kunnen we de klimaatdoelen behalen en zorgen voor een veilige, groene en duurzame toekomst. Ik verheug me daarom op meer van dit soort prachtige projecten. Neem jij contact met me op?