Woo-strijd met lokale omroep kostte NOP kwart miljoen

De gemeente Noordoostpolder is bijna een kwart miljoen euro aan advocaatkosten kwijtgeraakt in een bijna zeven jaar durend juridische gevecht met Omroep Flevoland. Het ging om documenten rondom het vertrek van burgemeester Harald Bouman in oktober 2019.

Openbaar ambt

De rechtbank Midden-Nederland en de Raad van State bepaalden dat de gemeente meer documenten moest vrijgeven dan zij aanvankelijk deed. De omroep haalt Tim Staal van Woo-kenniscentrum Spoon aan die stelt dat de zaak juridisch van belang is. ‘De Raad van State zegt dat gedragingen van een burgemeester niet snel tot de persoonlijke levenssfeer gerekend mogen worden. Dat komt omdat het ambt van burgemeester bij uitstek een openbaar ambt is.’ De uitspraak is volgens hem belangrijk, ‘omdat overheden geregeld namen en gedragingen van functionarissen afschermen’.

Hoge kosten voor lief genomen

De gemeente Noordoostpolder verdedigt de hoge uitgaven en lange duur van het proces door te stellen dat het ‘essentieel in deze zaak is dat wij als gemeente/werkgever heel zorgvuldig met de belangen van alle (interne) betrokkenen zijn omgegaan’. Hoge kosten zijn voor lief genomen, ‘omdat wij vinden dat onze verantwoordelijkheid ten opzichte van onze medewerkers en de vertrekkend burgemeester zwaarder weegt dan de openbaarheid van in essentie vertrouwelijke stukken.’ Wel betreurt de gemeente dat er zoveel geld is uitgegeven, waarbij de bestuurlijke en ambtelijke kosten nog niet eens in zijn meegerekend. Maar: ‘wij zouden dat nu, in zaken van gelijk belang, niet anders doen’.

Af van wethouderscultuur

Uit de stukken blijkt volgens Omroep Flevoland dat de samenwerking tussen Bouman en de gemeente vanaf het begin al niet op gang kwam. De vertrouwenscommissie stelde bij zijn aanstelling dat Bouman goed kon ‘verbinden’, maar het management noemde de eerste kennismaking al ‘teleurstellend’. Bouman sprak volgens de directie van een ‘bestuursgerichte organisatie’ en hij zou af hebben gewild van zowel de griffier als de wethouderscultuur. Dat werd binnen het gemeentehuis niet op prijs gesteld.

Seksueel getinte opmerkingen

De relatie werd onhoudbaar toen uit de organisatie meldingen van seksueel getinte en intimiderende opmerkingen kwamen. De signalen bij de interne vertrouwenspersoon kwamen vanuit het management, de ondernemingsraad en meerdere medewerkers. Een externe vertrouwenspersoon wees Bouman op de meldingen, maar het kwam nooit tot een formele klacht en achteraf meldde Bouman dat hij de inhoud van de klachten niet kende.

Einzelgänger die directief bestuurt

Na een uitgebreide e-mail van de directie over de bestuursstijl en het gedrag van de burgemeester volgde een gesprek tussen wethouders, burgemeester, gemeentesecretaris en een extern begeleider. Daarin bleek de gemeentesecretaris, haalt Omroep Flevoland uit de documenten, dat de burgemeester een ‘verdeel en heers-leiderschapsstijl’ hanteert en dat medewerkers zich geïntimideerd voelen, ‘ook seksueel’. De wethouders schetsen van Bouman een beeld van een ‘einzelgänger’ die ‘directief bestuurt’ en zij geven aan geschrokken te zijn over de meldingen. Bouman weet niet waar het over gaat en is verrast over de beschuldigingen.

Nooit onderzoek

In een tweede gesprek zegt de externe gespreksleider dat er bij een patroon van meer dan drie meldingen er ‘onverwijld onderzoek moet komen’. ‘De meldingen mogen niet in de politiek belanden. Lekken levert onherstelbare reputatieschade op.’ Dat onderzoek kwam er nooit, noch zijn concrete meldingen openbaar gemaakt. Wel meldde Bouman voor dat tweede gesprek dat hij de cdk had gebeld over de ontstane situatie. Het niet instellen van een onderzoek leidt bij de cdk tot ‘gefronste wenkbrauwen’, meldt Omroep Flevoland.

Privacybelang boven belang openbaarheid

In het gesprek zien alle wethouders geen houdbare situatie om door te gaan met Bouman. De meldingen en de bestuursstijl waren voor de wethouders voldoende reden om het vertrouwen in Bouman op te zeggen. Tijdens de laatste rechtsgang kon Bouman wel voorkomen dat één document van de directie aan de wethouders, met concrete meldingen over vermeend ongepast gedrag, openbaar werd. Volgens de Raad van State woog zijn privacybelang hier zwaarder dan het belang van openbaarheid.