Raad van State: procedeerverbod voor overheden toegestaan

De rijksoverheid mag gemeenten en provincies bij wet uitsluiten van beroep tegen bepaalde besluiten van het rijk. Dat blijkt uit een uitspraak van de Raad van State. Die oordeelde dat het procedeerverbod uit de toenmalige Crisis- en herstelwet niet in strijd was met internationale afspraken over de toegang tot het recht.

Crisis- en herstelwet

De Crisis- en herstelwet (Chw) bevatte een artikel waarmee het onmogelijk werd gemaakt voor decentrale overheden om beroep in te stellen tegen omgevingsvergunningen die werden verleend door het rijk. De provincie Overijssel deed het toch, en de rechtbank liet dat beroep toe door het gewraakte Chw-artikel buiten toepassing te verklaren. De rechter verwees daarbij onder meer naar het Verdrag van Aarhus. Dat internationale verdrag, uit 2001, geeft burgers en organisaties het recht om naar de rechter te stappen in milieuzaken. Door overheden te verbieden in beroep te gaan tegen besluiten op basis van de Chw, zou hun recht op toegang tot de bestuursrechter beperkt worden, ook als ze al waren betrokken bij de voorbereidingsprocedure. Gedeputeerde staten in Overijssel was daarom wel bevoegd om beroep in te stellen tegen de vergunningen.

Maar de Raad van State kijkt daar anders naar. Volgens de Raad is het procedeerverbod voor overheden niet strijdig met het Verdrag van Aarhus. Het procedeerverbod uit de Crisis- en herstelwet richt zich alleen op de bestuursrechter. Overijssel had immers ook naar de burgerlijke rechter kunnen gaan. Effectieve rechtsbescherming is daarmee gewaarborgd, aldus de hoogste bestuursrechter.

Aardwarmte-installatie

Gedeputeerde Staten van Overijssel kwam in het verweer tegen een reeks vergunningen voor de aanleg en uitbreiding een aardwarmte-installatie bij een paprikateler in Luttelgeest, net over de grens in Flevoland. Overijssel vreesde dat de installatie te veel stikstof zou uitstoten. Dat zou negatieve gevolgen hebben voor De Weerribben, een Natura 2000-gebied in Overijssel. Door de uitspraak herleven de vergunningen voor de aardwarmte-installatie.

De Crisis- en herstelwet is per 2024 opgegaan in de Omgevingswet, en het gewraakte artikel 1.4 is komen te vervallen. Maar voor omgevingsvergunningen die zijn aangevraagd voor 2024, gelden de oude regels nog. De uitspraak bevestigt dat de wetgever in toekomstige wetgeving vergelijkbare beperkingen van het beroepsrecht kan opnemen. Met de afgelopen zomer in werking getreden Wet versterking regie volkshuisvesting is in de Omgevingswet een verbod opgenomen voor gemeenten om beroep in te stellen tegen bepaalde woningbouwbesluiten van andere gemeenten.