Steeds meer Nederlanders gebruiken een slimme deurbel met camera. Inmiddels hangen er naar schatting meer dan 1,2 miljoen van deze apparaten aan gevels. Omdat deze deurbellen niet alleen de voordeur, maar ook een deel van de openbare ruimte filmen, nemen de zorgen over privacy en toezicht toe. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) liet daarom onderzoeken welke mogelijkheden gemeenten hebben om het gebruik te reguleren.
Gemeenten kunnen slimme deurbellen slechts beperkt reguleren
Particulieren en bedrijven mogen op grond van een gerechtvaardigd belang het zogenoemde 'onvermijdelijke deel' van de openbare weg filmen.
De VNG vroeg samen met het Slimme Deurbellen Consortium advies aan de Adviesfunctie Verantwoord Datagebruik. In het rapport analyseren Pels Rijcken en Highberg de juridische en ethische kaders rond het filmen van de openbare weg door particulieren en bedrijven.
Juridische ruimte beperkt
Uit het advies blijkt dat de juridische ruimte voor gemeenten beperkt is. De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) bepaalt in hoge mate wanneer het verwerken van persoonsgegevens, waaronder camerabeelden, is toegestaan. Particulieren en bedrijven mogen op grond van een gerechtvaardigd belang het zogenoemde 'onvermijdelijke deel' van de openbare weg filmen, mits zij voldoen aan de voorwaarden van de AVG.
Dat betekent onder meer dat het filmen noodzakelijk moet zijn voor de bescherming van personen of eigendommen, dat niet méér wordt gefilmd dan nodig, en dat passende maatregelen worden genomen, zoals het tijdig wissen van beelden en het informeren van passanten.
Ingrijpen erg moeilijk
Voor het filmen van vermijdbare delen van de openbare weg bestaat in beginsel geen grondslag onder de AVG. In dat geval is sprake van onrechtmatige verwerking. Gemeenten zouden alleen in die situaties via een algemene plaatselijke verordening (APV) kunnen ingrijpen, en dan nog uitsluitend als zij een ander doel nastreven dan privacybescherming, bijvoorbeeld handhaving van de openbare orde. Volgens het rapport is het echter op voorhand twijfelachtig of dat juridisch standhoudt.
De inzet van slimme deurbelcamera’s leidt tot toenemende klachten bij de Autoriteit Persoonsgegevens en tot rechtszaken. Inwoners uiten zorgen over het delen van beelden via sociale media, het verstrekken van opnames aan autoriteiten en het automatisch opslaan van beelden in de cloud.
Sociale erosie
Naast de juridische analyse bevat het rapport een ethische beschouwing. Daarin worden risico’s benoemd zoals sociale erosie, ondermijning van zelfbeschikking en zogenoemde ‘function creep’. Gemeenten wordt geadviseerd om, naast het volgen van de juridische ontwikkelingen, in te zetten op bewustwording, voorlichting, gesprekken in buurten en technische hulpmiddelen zoals privacy-by-design oplossingen.
Op 24 maart organiseert het Slimme Deurbellen Consortium een bijeenkomst in het Volkshotel in Amsterdam, waar verder wordt ingegaan op de bevindingen en activiteiten rond slimme deurbelcamera’s.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.