Toename vragen over nieuwe pensioenregeling

Nu al met pensioen of nog een jaartje wachten? Op 1 januari 2027 wil ABP overstappen op de nieuwe pensioenregeling. Steeds meer ambtenaren stellen vragen over de regeling.

Oudere ambtenaren twijfelen over het moment waarop ze met pensioen gaan

Krijg ik straks compensatie?’ ‘Zal ik dit jaar met pensioen gaan of kan ik beter wachten tot de nieuwe pensioenregeling er is?’ Fabian Schumans, teamlead pensioenvoorlichting voor ABP, merkt dat het aantal vragen over de nieuwe pensioenregeling toeneemt. De pensioenvoorlichters uit Schumans team geven elke dag voorlichting aan ambtenaren en hun werkgevers, zowel tijdens fysieke bijeenkomsten als webinars.

ABP wil op 1 januari 2027 de overstap maken naar de nieuwe regeling. Dan wordt het totale vermogen van ABP – ruim 500 miljard euro – omgezet naar individuele pensioenpotten. In de pensioenpotten komen straks ook de pensioenpremies terecht die ambtenaren en hun werkgever afdragen aan ABP, plus de beleggingsrendementen. ‘Mensen vragen soms of ze zelf keuzes mogen maken ten aanzien van de beleggingen’, aldus Schumans. ‘Maar er wordt collectief belegd. Net als nu.’ Wat wel verandert, is dat er straks per leeftijdsgroep verschillende beleggingsrisico’s worden genomen.

In de tweede helft van dit jaar ontvangen ABP-deelnemers een voorlopig overzicht van hoe hun pensioen er straks voorstaat. Dit is een inschatting. De definitieve bedragen zijn in 2027 bekend. Het overgrote deel van de vragen die Schumans en zijn team krijgen, gaan over compensatie voor de afschaffing van de zogenoemde doorsneesystematiek. Schumans: ‘Of je nu 30 of 60 bent, in de huidige regeling krijg je voor dezelfde premie dezelfde pensioenaangroei, terwijl de premie van jongeren veel langer kan renderen dan die van ouderen.’ Zolang iedereen bij dezelfde pensioenregeling blijft, is dat een prima systeem, want jongeren worden vanzelf ouderen. Maar omdat mensen nu vaker dan vroeger van baan veranderen – en daarmee geregeld ook van pensioenfonds – of als zelfstandig ondernemer aan de slag gaan, werkt de doorsneesystematiek niet goed meer.

De veranderende arbeidsmarkt is voor de overheid een van de redenen om het pensioenstelsel aan te passen. In de nieuwe pensioenregeling hangt de pensioenaangroei af van de beleggingsresultaten. ABP neemt per leeftijdsgroep verschillende beleggingsrisico’s. ‘Dit draagt bij aan een zo koopkrachtig en stabiel mogelijk pensioen’, zegt Schumans. Voor jongeren kan ABP meer beleggingsrisico’s nemen. Die leveren in goede tijden meer op. En als het tegenzit hebben jongeren nog veel tijd voor herstel. Voor ouderen is dit anders, zij willen graag meer stabiliteit. ‘We bouwen het beleggingsrisico daarom af naarmate mensen ouder worden.’

Compensatie

ABP wil de leeftijdsgroepen die nadeel ondervinden van de afschaffing van de doorsneesystematiek compenseren. Dit is compensatie voor gemiste toekomstige pensioenopbouw in de nieuwe regeling. Om de hoogte van deze compensatie te bepalen, worden vergelijkingen gemaakt van het netto profijt dat mensen hebben in de huidige regeling en in de nieuwe regeling. Dan wordt er gekeken hoeveel premie iemand in totaal zou betalen als de huidige regeling zou blijven bestaan en hoeveel pensioen dit zou opleveren. En er wordt gekeken naar de premie-inleg en het pensioen in de nieuwe regeling. ‘De middengroep krijgt de hoogste compensatie’, zegt Schumans.

Deze mensen hebben naar verhouding te weinig pensioen gekregen voor hun premie toen ze jong waren. De sociale partners, die de inhoud van de pensioenregeling bepalen, hebben afgesproken dat deelnemers tussen de 40 en 68 jaar compensatie krijgen. Het ABP-bestuur heeft besloten om daarnaast een extra aanvulling te geven aan 35- tot 44-jarigen. Hoeveel compensatie iemand precies krijgt, hangt af van de leeftijd. Naarmate mensen in deze leeftijdsgroepen jonger zijn, is de compensatie lager. Naarmate ze dichter bij de 68 komen geldt hetzelfde.

‘Naar gelang mensen ouder zijn, hebben ze minder nadeel omdat zij ook oud zijn geweest in het huidige stelsel en nog maar een kortere tijd toekomstige opbouw hebben. Ook jongeren hebben minder last van de afschaffing van de doorsneesystematiek, want zij kunnen nog lang pensioen opbouwen in de nieuwe regeling’, licht Schumans toe. Het is de bedoeling dat de compensatie in een keer wordt toegevoegd aan de pensioenpot van deelnemers op het moment dat ABP de pensioenen omzet naar de nieuwe regeling. ABP heeft op de website voorbeeldberekeningen staan om een beeld te geven van de hoogte van de compensatie bij verschillende leeftijden.

Twijfel

Schumans merkt dat veel oudere ambtenaren twijfelen over het moment waarop ze met pensioen gaan. Compensatie wordt alleen uitgekeerd aan mensen die nog werken. Oudere ambtenaren vragen of het loont om pas in 2027 met pensioen te gaan in plaats van dit jaar. Schumans begrijpt die vraag wel. ‘Het wordt geframed alsof mensen duizenden euro’s mislopen als ze eerder met pensioen gaan.’ Maar hij vindt de twijfel onterecht.

Hij vertelt dat hij de afgelopen 10 jaar als pensioenvoorlichter nooit heeft meegemaakt dat mensen vroegen wat het voor hun totale pensioenvermogen zou schelen als ze een jaar eerder stopten met werken. ‘Dan willen ze alleen weten wat het per maand betekent. Zo zou je ook naar de compensatie moeten kijken.’

Als voorbeeld noemt hij een ambtenaar van 66 jaar met een jaarinkomen van 55.000 euro. Als deze ambtenaar op 1 januari 2027 nog werkt, gaat zijn pensioen elke maand met ongeveer 20 euro bruto omhoog als gevolg van de compensatie. Dat is het bedrag dat hij misloopt als hij zijn pensioen dit jaar al laat ingaan. ‘Dat is een afweging die mensen zelf moeten maken’, zegt Schumans. ‘Als je er al 40 jaar op hebt zitten en je wilt graag stoppen met werken, blijf je dan een jaar langer werken voor ongeveer 20 euro bruto per maand extra?’

Toch betekent dit niet dat je je nooit iets hoeft aan te trekken van compensatie. Inmiddels is een kleine 30 pensioenfondsen al overgegaan naar de nieuwe regeling. Wie dit jaar van baan verandert en weggaat bij ABP, loopt bij ABP compensatie mis. Als je in je nieuwe baan terechtkomt bij een pensioenfonds dat de overstap naar de nieuwe regeling al heeft gemaakt, loop je ook daar compensatie mis. Zeker voor veertigers en vijftigers kan dat in de papieren lopen.

Indexeren

Schumans krijgt ook veel vragen van mensen die willen weten hoe hun pensioen in de nieuwe regeling verhoogd of verlaagd wordt. In de huidige regeling probeert ABP de pensioenen mee te laten stijgen met de prijsstijgingen. Of dat lukt hangt af van de financiële situatie van het pensioenfonds. ‘De huidige pensioenregeling is een uitkeringsovereenkomst.

Daardoor moet je grote buffers aanhouden en kun je de pensioenen niet zo snel verhogen’, zegt Schumans. Zeker bij een lage rente is indexeren lastig. Als de rente laag is, wordt pensioen duurder. Daardoor stijgen de verplichtingen van een pensioenfonds en daalt de dekkingsgraad, waardoor de pensioenen niet omhoog kunnen. Dit is voor de overheid een belangrijke reden om over te gaan naar een nieuw pensioenstelsel waarin zulke grote buffers niet nodig zijn.

In de nieuwe regeling hangt de hoogte van het pensioen af van de beleggingsresultaten. De verwachting is dat pensioenen straks eerder omhoog en omlaag kunnen gaan. ‘Maar ook de nieuwe regeling is een collectieve, solidaire regeling en we hebben maatregelen genomen om het pensioen zo koopkrachtig en stabiel mogelijke te houden’, aldus Schumans. ‘We nemen minder beleggingsrisico’s naarmate mensen ouder worden en we spreiden schokken. We gaan niet het hele beleggingsrendement dat we in een jaar behaald hebben doorvertalen naar de pensioenen, maar we smeren dat uit over meer jaren. Dus als we een hoog rendement hebben, betekent dat niet dat je pensioen ineens veel hoger wordt. En als het rendement slecht is, krijg je dat ook niet allemaal in één jaar voor je kiezen.’ Daarnaast is er ook in de nieuwe regeling een buffer die ingezet kan worden om tegenvallers op te vangen, de solidariteitsreserve.

Overigens kon ABP de afgelopen jaren de pensioenen volledig indexeren. Per 1 januari 2026 gingen de pensioenen – zowel de uitkeringen als de aanspraken - met 2,84 procent omhoog. In 2023 verhoogde ABP de pensioenen, na jaren van niet-indexeren, met bijna 12 procent. Volgens Schumans is dat voor veel mensen aanleiding om te vragen waarom ABP toch overgaat naar de nieuwe regeling. Dat is dan toch niet meer nodig? Dat is een misverstand, vertelt hij. ‘We konden zoveel indexeren omdat de overheid op weg naar de nieuwe regeling versoepelde indexatieregels instelde.’

Partnerpensioen

Mensen zijn ook geïnteresseerd in het partnerpensioen. Het partnerpensioen voor gepensioneerden verandert niet. Dat blijft 70 procent van het ouderdomspensioen. Maar het partnerpensioen wanneer iemand overlijdt voordat hij met pensioen is, verandert sterk. Dit bedraagt in de nieuwe regeling 41 procent van het salaris van degene die overleden is. ‘Niet van de pensioengrondslag, maar echt van je salaris’, zegt Schumans. Opbouw van een partnerpensioen is er straks niet meer, het partnerpensioen in de nieuwe regeling is verzekerd op risicobasis.

In de huidige pensioenregeling wordt het partnerpensioen deels opgebouwd. Volgens de wet moeten bestaande partnerpensioenen geëerbiedigd worden. Dit betekent dat iemand die tijdens zijn dienstverband overlijdt en al veel partnerpensioen heeft opgebouwd, zijn partner zeer goed verzorgd achterlaat. In dat geval krijgt de partner zowel het opgebouwde partnerpensioen uit de huidige regeling als de 41 procent van het salaris uit de nieuwe regeling.

Mensen vragen ook hoe de pensioenpot zich verhoudt tot een levenslange pensioenuitkering. Wie straks inlogt in de mijnomgeving van ABP ziet hoeveel geld er in zijn pensioenpot zit. Maar die pot is toch allang leeg tegen de tijd dat iemand 100 is? ‘Zodra je met pensioen gaat, is die pensioenpot niet meer zo relevant’, legt Schumans uit.

‘De omvang van je pensioenpot bepaalt de hoogte van je eerste pensioenuitkering. Maar het is niet een afgescheiden vermogen. We administreren het per persoon, maar het is een collectief vermogen. En alle ingegane pensioenen worden met hetzelfde percentage verhoogd of verlaagd. Als je eenmaal met pensioen bent, kun je ook niet meer zien wat de omvang van je pensioenpot is, want dat is geen belangrijke informatie meer. Je krijgt gewoon je leven lang pensioen.’