Roep om aanpak verzuim jonge vrouwen

Drie Tweede Kamerleden van Pro vroegen de minister om een reactie van de minister op een artikel in NRC van afgelopen maart, waarin de bestuursvoorzitter van verzekeraar Achmea, Bianca Tetteroo, stelt dat er meer moet worden gesproken over de zorgdruk op werkende vrouwen.

Meer kans op verzuim

Uit eigen gegevens van de verzekeraar blijkt namelijk dat vrouwen tussen de 31 en 40 jaar tweeënhalf keer meer kans hebben op langdurig verzuim dan mannen in dezelfde leeftijdscategorie. En vrouwen die net wat ouder zijn, hebben nog steeds twee keer zoveel kans. En het ziekteverzuim onder 31- tot 40-jarigen is vooral mentaal: burn-out en overspannenheid. Tetteroo wijst erop dat zorgtaken niet goed worden verdeeld tussen de vrouw en haar partner. Zo bleek uit de Emancipatiemonitor van het CBS dat de helft van de stellen zegt dat ze de zorg voor de kinderen gelijk willen verdelen. ‘Dat lukt maar bij 9 procent.’

Langer verzuim

Reden voor Kamerleden Marjolein Moorman, Lisa Vliegenthart en Mariëtte Patijn om minister Hans Vijlbrief (D66) van Sociale Zaken en Werkgelegenheid te vragen of hij het geschetste beeld herkent. Hij wijst op de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) 2023–2024 van het CBS en TNO, waaruit blijkt dat ruim 60 procent van de vrouwelijke werknemers in de leeftijdscategorie 31–40 jaar aangeeft wel eens te hebben verzuimd in de laatste 12 maanden. Ook verzuimen zij langer dan andere vrouwelijke werknemers en is het ziekteverzuim hoger.

Werk-privé disbalans

Als specifieke redenen voor het verzuim noemen vrouwelijke werknemers van 31–40 jaar vaker dan gemiddeld een te hoge werkdruk en emotioneel te zwaar werk als reden. Vrouwen van 31–40 jaar geven ook vaker dan gemiddeld aan een werk-privé disbalans te ervaren, citeert Vijlbrief uit de NEA. Vrouwen in de leeftijdscategorie 31–40 werken het meest in de zorg, zakelijke dienstverlening, onderwijs en handel. Ze werken ook vaak in banen met een gemiddeld inkomen, op vaste contracten en met hoge taakeisen. In de WIA en Ziektewet groeit de relatieve instroom van deze groep eveneens. Er is zowel een toename van vrouwen met een vast contract en een tijdelijk/oproepcontract in de WIA. De instroom van vrouwen tussen 30-39 jaar met een dagloon tussen 80-100 procent van het maximumdagloon in de WIA en Ziektewet ligt hoger dan degenen met een dagloon boven de 100 procent.

Vrouwspecifieke klachten

Volgens cijfers van TNO over gezondheidsklachten bij vrouwen (gebaseerd op cijfers van de NEA 2023) ervaart 39 procent van de vrouwelijke werknemers, ofwel 1,5 miljoen vrouwen, zoveel hinder van vrouwspecifieke klachten dat het dagelijks functioneren en werk hierdoor negatief wordt beïnvloed. Dit leidt voor een deel van deze vrouwen ook tot verzuim. Van de vrouwen met psychische klachten verzuimt gemiddeld 9 procent. Bij jongere vrouwen in de leeftijdscategorieën 21–30 en 31–40 jaar komt dat iets vaker voor (respectievelijk 10 procent en 11,5 procent), antwoordt Vijlbrief op aanvullende vragen van het drietal Pro-Kamerleden.

Oorzaken in kaart brengen

De hamvraag is natuurlijk wat het kabinet tot nu toe heeft gedaan om de hoge uitval onder vrouwen tegen te gaan en welke middelen de minister nog meer ziet. Vijlbrief wijst op de Nationale Strategie Vrouwengezondheid, waarmee sinds vorig jaar meer wordt ingezet op vrouwengezondheid, zoals meer bewustwording en bespreekbaarheid op de werkvloer van vrouwengezondheid. Met het ministerie van VWS brengt SZW de oorzaken van de hoge uitval onder vrouwen op de arbeidsmarkt en oplossingsrichtingen in kaart. Het kabinet zal de Kamer voor de volgende begrotingsbehandeling van SZW informeren over de stand van zaken.

Vereenvoudiging verlofstelsel

De Kamerleden willen ook weten of de minister het beeld herkent uit het artikel dat ruimer (zorg)verlof de druk op vrouwen kan verlichten. Vijlbrief stelt dat de verdeling van zorgtaken in de eerste plaats een onderwerp van gesprek is ‘dat thuis plaatsvindt’. ‘De overheid faciliteert een gelijkwaardige verdeling van zorgverantwoordelijkheden tussen partners onder meer via het verlofstelsel en de Wet flexibel werken.’ Het kabinet werkt aan vereenvoudiging van het verlofstelsel om het stelsel begrijpelijker en toegankelijker te maken voor zowel werknemers als werkgevers. ‘Dit moet ervoor zorgen dat meer mensen het verlof opnemen en dit kan daarnaast bijdragen aan een betere balans tussen werk en privé.’

Kinderopvang goedkoper

Vijlbrief wijst er eveneens op dat het nieuwe financieringsstelsel kinderopvang een hoge inkomensonafhankelijke vergoeding kent. ‘Hierdoor wordt kinderopvang voor de midden en hoge inkomens aanzienlijk goedkoper.’ Het nieuwe financieringsstelsel kinderopvang zou ook gelijke arbeidsdeelname en een evenwichtigere werk en zorg verdeling tussen ouders stimuleren. Daarbij kan het nieuwe financieringsstelsel kinderopvang bijdragen aan een cultuurverandering, schrijft Vijlbrief. ‘De nieuwe systematiek zorgt namelijk voor meer eenvoud en zekerheid voor ouders. Hierdoor kan het op termijn de norm worden om meer kinderopvang te gebruiken dan drie dagen per week. Een dergelijke normverandering is niet op voorhand te kwantificeren maar zal wel worden gemonitord.’

Werkagenda vrouwengezondheid

Met de werkagenda vrouwengezondheid, die op 25 juni 2026 wordt gelanceerd, zet het kabinet in op duidelijke ambities en concrete acties die bijdragen aan een langer leven in goede gezondheid voor alle meisjes en vrouwen in Nederland, vervolgt Vijlbrief. Voor de zomer wordt de Kamer verder geïnformeerd over de uitwerking van de werkagenda, de monitoring en de overige ontwikkelingen op het gebied van vrouwengezondheid. In het NRC-interview stelde Tetteroo dat het verdelen van zorgtaken ook thuis een gesprek moet zijn. ‘Ik zie dat het soms in vrouwen zelf zit: zij voelen zich enorm verantwoordelijk voor de zorg aan kinderen en familie, en kunnen dat moeilijk loslaten.’

Verantwoordelijkheid werkgever

Ook zijn we er volgens haar in Nederland aan gewend dat vrouwen die zorgtaken op zich nemen. ‘Kijk maar hoe traditioneel op schoolpleinen nog wordt gereageerd op werkende vrouwen. Dat patroon gaat van ouders over op kinderen. Het duurt echt een hele generatie voor we daar anders naar kijken.’ En ze pleit ervoor ook te kijken wat je als werkgever kan doen voor de worklife-balance voor vrouwen en mannen. ‘Hoe kun jíj ervoor zorgen dat zorg en huishouden thuis eerlijk worden verdeeld om verzuim van je mensen te voorkomen? Als je van iemand verwacht dat ie “tien uur plus” per dag werkt, kan je aan de keukentafel praten wat je wil – dat heeft dan ook weinig zin.’