Amsterdam pakt hoog ziekteverzuim aan

Zeventien grote directies van de gemeente Amsterdam met de slechtste cijfers op ziekteverzuim worden intensief aangepakt. Het ziekteverzuim in Amsterdam ligt met 9,7 procent een stuk hoger dan het landelijk gemiddelde (6,7 procent). In totaal investeert de gemeente 40 miljoen in de aanpak. Dit moet na vier jaar dan weer zijn terugverdiend.

Gezonde organisatie

Dat schrijven burgemeester Femke Halsema en wethouder Hester van Buren (personeel en organisatie) in een brief aan de gemeenteraad. De hoge ziekteverzuimcijfers komen de dienstverlening, uitvoeringskracht en werkplezier van medewerkers niet ten goede en daarom zet het college in op een gerichte en structurele aanpak onder de noemer ‘gezonde organisatie’. Het ziekteverzuim moet worden teruggebracht naar 6,7 procent, het huidige sectorgemiddelde.

Dubbele cijfers

Afgelopen zomer leerde navraag bij de gemeente Amsterdam door Binnenlands Bestuur dat het ziekteverzuim weer richting de dubbele cijfers liep. Het ziekteverzuim werd in een artikel in de zomerserie vergeleken met het (nog hogere) ziekteverzuim in het jaar 2000. In september informeerde het college de raad al over de noodzaak van een fundamentele verandering van de gemeentelijke organisatie. Daarin gaf het aan dat het hoge ziekteverzuim een van de urgente signalen is dat de organisatie onder druk staat en extra maatregelen nodig zijn om te werken aan een gezonde en veilige organisatie.

Extra intensieve aanpak

In maart volgt een voortgangsrapportage over de organisatieverandering, maar nu geven Halsema en Van Buren alvast de hoofdlijnen prijs. Vorig jaar begon de gemeente al met een aanpak die zich richt op sturing, opleiding en extra inzet. Die aanpak blijft lopen voor directies met een verzuimpercentage van tussen de 6 en 8 procent. Voor directies met het hoogste verzuim (8 procent en hoger en met meer dan 250 medewerkers) komt er een extra intensieve aanpak. Bij deze directies werkt ongeveer 60 procent van het totaal aantal ambtenaren en het verzuim maakt 70 procent uit van het totale verzuim.

Praktijktraining aan leidinggevenden

Kern van de aanpak is dat (hoog) verzuim wordt gezien als uitkomst van onderliggende structurele problemen op het gebied van leiderschap, sociale veiligheid en organisatie-inrichting, schrijven de burgemeester en de wethouder. ‘Daarom richt deze aanpak zich niet alleen op het verbeteren van het verzuimproces zelf, maar werken we ook aan het versterken van bovengenoemde bouwstenen van een gezonde organisatie.’ De werkwijze bestaat uit het direct en praktisch ondersteunen van directies met teams, waarin wordt samengewerkt met in- en externe expertise op gebied van verzuim. Het gaat hier onder meer om ondersteuning van directies op langlopende verzuimdossiers en het geven van praktijktrainingen aan leidinggevenden, zoals gespreksvaardigheden.

Directies zelf verantwoordelijk

Daarnaast moeten structurele oorzaken van verzuim inzichtelijk worden gemaakt met een organisatiescan op leiderschap, sociale veiligheid, organisatie-inrichting en het verzuimproces zelf. ‘Directies zijn en blijven wel nadrukkelijk zelf verantwoordelijk’, aldus de gemeentebestuurders. Er is sprake van een gefaseerde aanpak met in het eerste kwartaal van 2026 de zes directies Wonen, Onderwijs, Afval & Grondstoffen, Toezicht & Handhaving Openbare Ruimte (THOR) en de stadsdeeldirecties Nieuw-West en Zuidoost. In het tweede en laatste kwartaal volgen de overige elf directies.

Strakkere sturing

Voor het eerste jaar (2026) stelt het college 9 miljoen beschikbaar voor de uitvoering en daarna jaarlijks 8 miljoen tot 2030. Er zullen interventies plaatsvinden door aanpassing van ‘span of control’, duidelijker taakafbakening en strakkere sturing op resultaten. De investering moet uiterlijk 2030 zijn terugverdiend door een daling van de loonkosten en andere kosten gerelateerd aan verzuim. De bestuurders kondigen aan dat bij de eerste voortgangsrapportage, in maart, de meest actuele verzuimcijfers worden opgenomen.