Zes inzichtjes

Beste nieuwe en oude raadsleden, Alvast bedankt voor al je betrokkenheid de komende periode. Doe iets goeds met je politieke tijd. Misschien helpen deze zes inzichtjes van allerlei oudgedienden, mezelf incluis.

1. Eén verandering per jaar. Als je als gemeenteraadslid elk jaar één aanwijsbare verandering in het gemeentegedrag voor elkaar hebt weten te krijgen, hoe klein ook, ben je een knettergoede volksvertegenwoordiger. Echt. Verandering gaat via kleine stappen, niet via grote omwentelingen. Ook een kleine stap vooruit is de moeite waard.

2. Werk met wat er al is. Wanneer de gemeenteraad straks zijn politieke prioriteiten op orde heeft in een of ander akkoord, ga dan werken aan routines voor contact. Niet alleen een agenda met onderwerpen, maar een langetermijnagenda met momenten – altijd meer dan één – waarop er contact is tussen iedereen rond een maatschappelijke opgave. De raad kan daar zelf onderdeel van zijn, maar vaak hoeft dat niet. Dan gaat het om contact tussen anderen: buurt en ambtenaren, scholen en vastgoedmensen, welzijnsorganisaties en zorgcooperaties. De raad ziet toe en vraagt achteraf hoe het ging. Dat is een andere manier van besturen. Minder vooraf zeggen wat er zou moeten gebeuren door anderen, meer ruimte maken voor wat er toch al gebeurt. Alles is er al, vaak in informelere verbanden, in wat mensen toch al aan het doen zijn. Onderlingen van bewoners, ondernemers, vakgenoten of een productieve mix hiervan. Als raadslid kun je helpen die variëteit zichtbaar te maken en te versterken. Niet alles hoeft via een besluit van de raad.

3. Je bent een voorbijganger en dat is de bedoeling. Echte verschuivingen doen zich voor over tien, vijftien jaar. Wat er nu gebeurt, is niet jouw verdienste, en wat jij nu beslist, heeft ook werking als jij al lang geen raadslid meer bent. Concreet betekent dat: maak lange termijnen mogelijk door de zeggenschap over doelen en ‘indicatoren’, tempo en mijlpalen neer te leggen op de plek van de continuïteit. Die zit niet in de gemeentelijke beleidscyclus of jouw functie. De continuïteit zit in de buurt, de wijk, het dorp, in de mensen die ergens wonen en werken, in de dagelijkse operatie van beheerders en uitvoerders.

4. Maak gemeenschap. De meest vitale plekken in een gemeente zijn zelden de raadszalen. Het zijn de plekken waar mensen zich organiseren rond iets wat hen raakt. Zorg, wonen, kunst, energie, een speeltuin, een bedrijventerrein. Daar gebeurt het. Als raadslid ben je daar niet de baas. Je bent er ook niet om het over te nemen. Je bent er om positie te kiezen in die gemeenschap. Om mensen in positie te brengen, en gebruik te maken van de kennis en ervaring die er al is. Dat betekent dat je je eigen macht en die van het gemeentebestuur moet kunnen relativeren. (Daarin kun je het woord relatie horen, als je wilt.)

5. Kies positie op de plek van de werking. Wat is de werking van het gemeentegedrag dat jij bepaalt? Op wie? Daar steeds weer achter willen komen, is ‘de controlerende rol’. Neem geen genoegen met een ambtelijk antwoord. Haal het bij mensen zelf. Daar zit de informatie die ertoe doet. Dat doe je ter plekke en in het moment, niet achteraf. Het vraagt om vormen die passen bij de praktijk: werkbezoeken die ergens over gaan, gesprekken die iets losmaken, momenten waarop je de ‘herrie’ uit de werkelijkheid kunt opvangen. Als raad kun je dat soort feedbackloops organiseren, maar tijd daarvoor is niet makkelijk te veroveren. Word niet cynisch als het je niet lukt. De slurpkracht van de beleidsbubbel vol ambities, stukken en abstracties is dan gewoon te groot.

6. Houd vol. Het zijn niet alleen kiezers die soms denken dat het geen zin heeft met die gemeentepolitiek. Ook veel raadsleden raken gaandeweg wel eens ontmoedigd. Volhouden is dan niet: je verbijten en stug doorgaan. Haal je wijsheid, energie en je koffie bij de mensen die bouwen aan iets wat jij ook belangrijk vindt. Ze zijn al lang begonnen. Zoek ze op. Sluit aan. Zing mee. Eet samen. Het hoeft niet te leiden tot een amendement. Maar soms kan dat zo maar wel lukken. Zie punt 1.