Ruim 500 vrouwen met voorkeurstemmen de raad in

In de nieuw verkozen raden is 36,9 procent van de verkozen raadsleden vrouw, terwijl slechts 32 procent van de kandidaten vrouw was. In 237 van de 340 gemeenten werd tenminste één vrouw verkozen met voorkeurstemmen. Dat resulteert in 504 vrouwen die dankzij voorkeurstemmen vanaf een ‘onverkiesbare’ plek toch zijn verkozen.

Correctie van de kiezer

Dat blijkt uit een analyse van Stichting Stem op een Vrouw. De stichting stelt vast dat de kiezer opnieuw het gebrek aan vrouwen op kieslijsten corrigeert. Het percentage vrouwen in de raad zou zonder voorkeurstemmen namelijk slechts 32,7 procent zijn geweest. ‘Wat politieke partijen verzaken, is de kiezer langzaam maar zeker aan het fiksen’, aldus Devika Partiman, directeur bij Stem op een Vrouw.

3.154 vrouwen in raden

Van alle kiezers stemde 44,4 procent op een vrouw. En bijna een vijfde van het totale aantal stemmen ging naar een vrouw vanaf plek 3, dus lager op de lijst. In totaal zijn 3.154 vrouwen, 5.397 mannen en tenminste 3 non-binaire kandidaten verkozen in de gemeenteraden, becijferde Stem op een Vrouw. Van de extra verkozen vrouwen komt 90,9 procent van hen in de raad in plaats van een man die hoger op de kieslijst stond. Mannen behaalden overigens ook regelmatig een zetel met voorkeurstemmen: in totaal gaat het om 440 mannen.

Partij voor de Dieren springt eruit

Van de landelijk gebonden partijen vormen bij Partij voor de Dieren, Volt, GroenLinks-PvdA en D66 vrouwen minstens de helft van de raadsleden. Met uitzondering van de Partij voor de Dieren, waar 54 procent van de kandidaten vrouw was, is dat dankzij voorkeurstemmen van kiezers. Partijen met de meeste scheve balans zijn SGP (254 mannen en 2 vrouwen), DENK (28 mannen en 3 vrouwen), en JA21 (totaal 15 mannen en 2 vrouwen).

Relatief meeste vrouwen in Heemstede

Verder blijkt dat van de 340 nieuwe gemeenteraden er 43 voor minstens de helft uit vrouwen (of net één man meer) bestaan. In de raad van Heemstede zijn relatief de meeste vrouwen verkozen: 13 van de 21 raadszetels (62 procent) gaan naar vrouwen. Als ander mooi voorbeeld noemt Stem op een Vrouw de gemeente Aa en Hunze: daar ging het aantal vrouwelijke raadsleden van 6 naar 10 (van de 21). De gemeenteraad van Montfoort telt de minste vrouwen: daar zit één vrouw met 14 mannen in de raad.

Extra verkozen vrouwen

Kijken naar totale aantallen blijkt dat bij lokale partijen 168 vrouwen extra de raad in werden gestemd. Van de landelijke partijen werden bij GroenLinks-PvdA de meeste vrouwen extra verkozen (107), gevolgd door D66 (60), CDA (58) en VVD (49). ‘We zien wederom, net als bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen, dat dit over het hele politieke spectrum gebeurt, zegt Sander van Ginkel, data analist bij Stem op een Vrouw.

Geen ontmoediging, maar felicitatie

Tweeëntwintig vrouwen belandden in een extra bijzondere situatie: hun partij had een man als lijsttrekker en kreeg 1 zetel, maar zij haalden op plek 2 meer stemmen dan de mannelijke lijsttrekker, waarmee de zetel naar hen gaat. Een enkeling gaf de zetel tóch aan de lijsttrekker. ‘We horen regelmatig dat dit onder druk van de partij gebeurt’, aldus Devika Partiman, directeur van Stem op een Vrouw. ‘Dat keuren we af: die zetel is hard verdiend en kiezers hebben hun voorkeur uitgesproken. Een felicitatie is dan op z’n plek, niet ontmoediging.’ De stichting becijferde dat slechts 3 op de 10 lijsttrekkers voor de gemeenteraadsverkiezingen vrouw was.

Ook meer vrouwelijke wethouders nodig

Sinds de oprichting van Stichting Stem op een Vrouw in 2017 is het uitbrengen van een voorkeurstem op een vrouw steeds breder bekend, merkt de stichting op. Het aandeel vrouwen op kieslijsten stijgt echter nauwelijks, waardoor het aandeel vrouwen in de gemeenteraden nog steeds flink achterblijft. ‘De realiteit is dat er nog steeds bijna 300 gemeenten zijn met een meerderheid van mannen in de raad’, aldus Partiman. De stichting heeft nog een wens: ‘Momenteel is slechts 27 procent van alle wethouders vrouw. Partijen schuiven veel vaker mannen naar voren. De kiezer kan daar niet op ingrijpen, dus we hopen dat partijen de hint snappen en dit keer andere keuzes maken.’

Bespreek vergadertijden

Tot slot wijst de stichting erop dat vrouwelijke politici gemiddeld korter dan mannen politiek actief zijn en vaker uitvallen. De stichting vindt dan ook dat de komende jaren moet worden ingezet op het meer inclusief maken van de raad, om uitval van verkozen vrouwen te voorkomen. De stichting heeft alvast enkele adviezen voor raden: bespreek de vergadertijden met de hele raad, zodat die goed aansluiten bij elk raadslid en spreek een eindtijd af. Maak ook online haat bespreekbaar en bouw een steunnetwerk waar politici terecht kunnen. En heb aandacht voor de positie van vrouwen in vergaderingen: laat hen uitpraten en neem hen serieus. Partiman: ‘We zijn nog wel even nodig, maar één ding is zeker: deze beweging is niet te stoppen.’