Referendum Haaksbergen: azc in drukkere omgeving

De opvang van 129 asielzoekers in het Overijsselse Haaksbergen moet op één centrale locatie gebeuren en in een drukkere omgeving. Dat vindt een meerderheid van de deelnemers aan het enige lokale referendum tijdens de gemeenteraadsverkiezingen in Nederland over de locatie van het azc. Burgemeester Gerard van den Hengel (VVD) nam de uitkomst vrijdagochtend namens de gemeenteraad in ontvangst.

Meedoen in de samenleving

De opvang vloeit voort uit de spreidingswet en is voor de duur van minstens vijf jaar. De ligging van het asielzoekerscentrum ten opzichte van bebouwing en voorzieningen heeft verschillende gevolgen, zoals voor de veiligheid, de nabijheid van voorzieningen en de mogelijkheid van integratie van bewoners van het azc, stond in de inleiding op deze referendumvraag. Inwoners konden kiezen voor een asielzoekersopvang in een stille omgeving, maar de meerderheid koos dus voor een plek met voorzieningen in de buurt van de nieuwe bewoners. In een toelichting op deze vraag in het referendum staat dat een drukkere omgeving asielzoekers kan helpen ‘meedoen in de samenleving’.

Ligging woog het zwaarst

Het raadgevend referendum zou geldig zijn bij een opkomst van minstens 40 procent en dat werd met ruim 53,44 procent ruim gehaald. De voorkeur van de meerderheid ging niet uit naar opvang verdeeld over meerdere locaties, wat de eerste vraag van het referendum was. Een meerderheid vindt ook niet dat toekomstige bouwlocaties, die pas na vijf jaar in gebruik worden genomen, geschikte plekken zijn voor een azc. Als vierde vraag werd de inwoners voorgelegd welke van de drie voorgelegde zaken voor hen het zwaarst weegt. Dat bleek de ligging van het azc.

Voorkeuren dichtbij elkaar

De voorkeuren lagen bij alle gestelde vragen wel dicht bij elkaar. Ruim 4900 mensen kozen voor het azc in een drukker gebied en ruim 4600 voor een meer afgelegen plek. Dit kan een uitdaging worden voor de gemeenteraad. Burgemeester Van den Hengel wees er vrijdagochtend tegenover Binnenlands Bestuur op dat de vragen ‘gelijkmatig’ zijn beantwoord, maar er bij de vraag over de drukkere of stillere plek er toch wat meer verschil was. Hij vindt het ‘belangrijk’ dat het referendum geldig is.

Mogelijk nieuwe amendementen

De gemeenteraad spreekt op woensdag 25 maart inhoudelijk over de uitkomsten van het referendum. Het college had eerder tegen het referendum geadviseerd. Van den Hengel vertelt dat er al een ‘behoorlijke betrouwbaar’ onderzoek was gehouden en er al criteria waren neergelegd. ‘Maar om 1800 stemmen voor een referendum kon de gemeenteraad niet heen.’ De uitkomst moet nog worden vergeleken met het voorstel. ‘Dat voorstel is aangehouden. De eerste en tweede termijn zijn al geweest, net als de mogelijkheid om amendementen in te dienen.’ Toch gaat de burgemeester overleggen met de griffier of er een derde termijn kan komen, zodat nieuwe amendementen alsnog kunnen worden ingediend. ‘Dan is het proces mooi en rond. Maar ik kan dat nog niet toezeggen, want ik ga daar niet als enige over.’

Mooi instrument

Het referendum leefde zeker in Haaksbergen, merkte de burgemeester. ‘De opkomst was ook hoger dan vier jaar geleden, al bleef de opkomst bij het referendum wel iets achter bij de gemeenteraadsverkiezingen zelf. Sommige mensen vroegen zich ook af waarom er een referendum was, aangezien de raad toch besluiten neemt, maar het is een mooi instrument. De referendumverordening lag ook al twintig jaar te verstoffen in de kast, maar het heeft goed gewerkt, hebben we gezien.’

Interessante kruisverbanden

Als de gemeenteraad op 25 maart de uitslag vaststelt hoopt Van den Hengel dat er ook enige duiding volgt. ‘De gemeenteraad was de opdrachtgever. Ze zullen de uitkomsten moeten uitzoeken. Volgens mij zijn er ook interessante kruisverbanden te maken, Daar ben ik benieuwd naar.’ Evalueren stond niet in de referendumverordening, maar was wel het advies van de referendumcommissie. Van den Hengel verwacht dat de resultaten zeker worden geëvalueerd. ‘Mijn persoonlijke wens is dat dit de opmaat is naar een burgerpanel.’

Minder zenden

Volgens de referendumcommissie is het ‘cruciaal’ dat ook na het referendum een transparant participatie- en inspraaktraject over de precieze uitwerking van die locatiekeuze met de direct belanghebbenden wordt gestart. De vraag is of dat ook gaat gebeuren. Van den Hengel wijst erop dat er dan een nieuwe gemeenteraad is. ‘Ik hoop dat we de volgende stap in de participatieladder zetten. We moeten meer informatie ophalen en minder zenden. Daar moeten we echt een stap in zetten. Dit referendum biedt daarvoor een enorme kans.’