Het Lelystadse raadslid Roel Velstra trok met zijn veertienjarige dochter Kim op de kieslijst veel aandacht. Zijn partij Mooi Lelystad groeide. Als een nieuw raadsakkoord hem aanstaat, zou hij best willen besturen.
Raadslid Roel Velstra wil rust en openheid in Lelystad
Er is steun in de gemeenteraad voor een raadsakkoord, op voorwaarde dat het nieuwe college transparant is.
Vader en dochter
Het gebeurde op 18 maart dat de familie Velstra een record vestigde: vader Roel stond op nummer één van de kieslijst van Mooi Lelystad en zijn dochter Kim op nummer zestien. Vader en dochter op de lijst van een lokale partij is niet zo bijzonder. Ook niet dat Kims moeder óók op de lijst stond. Het bijzondere is dat Kim veertien is. Ze mocht niet stemmen, ze mocht de raad niet in en als fractieassistente was ze ook niet welkom. Maar ze mocht wél op de kieslijst.
Aandacht
Nou, en Kim wilde wel. ‘Ik heb over alles wel een mening. En ik vind dat ik me best goed kan uiten. M’n vader vindt me een bijdehandje, en daar ben ik best trots op. Ik hoor wel vaker dat ik niet praat als iemand van veertien. Ik ben ook wel brutaal, maar dat heb ik niet van een vreemde’, lacht Kim. Natuurlijk, ze mocht niet stemmen (‘Max Verstappen mocht in het begin ook niet autorijden’) en ze mocht ook niet in de gemeenteraad. Kim: ‘Maar je staat er wel. En ik trok de aandacht. De Stentor, Omroep MAX en Omroep Flevoland zijn langs geweest. Ik weet best dat dat ook de bedoeling was.’
Felle ruzie
Natuurlijk, Jong Lelystad, met broer Murat en zus Meral Aktan in de top, was de winnaar van de raadsverkiezingen (de partij ging van vier naar zes zetels), maar Mooi Lelystad heeft nu wel evenveel zetels als D66 en VVD (drie). Eén minder dan GroenLinks-PvdA, PVV en FvD, maar of de laatste twee straks Lelystad (bijna 86.000 inwoners) gaan besturen? Roel: ‘We hebben de laatste vier jaar met een raadsakkoord gewerkt. De jaren ervoor waren de verhoudingen in de raad slecht. Het moést anders. PVV, FvD en Leefbaar Lelystad wilden het raadsakkoord in 2022 niet ondertekenen. Wie weet doen ze dat nu wel.’ Het raadsakkoord werkte volgens Roel goed, tot begin dit jaar de felle ruzie tussen het college en de ambtenarij de politiek in Lelystad in zijn greep kreeg.
Zwartmakerij
Lelystad belandde in een ongekend ordinaire bestuurscrisis. Drie wethouders stapten op. Wethouder Annemieke Messelink (InwonersPartij) maakte in haar ontslagbrief gehakt van de ambtelijke top. Ze ondermijnden het bestuur en waren alleen maar bezig met hun eigen macht en belangen, stelde ze. De ‘zwartmakerij’ vanuit de ambtenarij werd alleen maar erger, schreef ze, nadat het college de net aangetreden gemeentesecretaris (Lelystad versleet er vier in een paar jaar tijd) een zogeheten bestuursopdracht had gegeven. Het college wenste interventies ‘ten aanzien van leiderschap, cultuur en ondermijnend gedrag en professionaliteit’. Drie wethouders steunden die opdracht, één wethouder en de burgemeester waren ertegen. Na de bestuursopdracht dook een klacht over grensoverschrijdend gedrag door Messelink op, waarna burgemeester Mieke Baltus een integriteitsonderzoek startte naar Messelink én naar VVD-wethouder Grimbergen (de VVD verloor twee zetels, Grimbergen stond op nummer één en stapt uit de politiek). De burgemeester en de ambtelijke top hadden haar in de ‘beeldvorming zwartgemaakt’ en ‘het recht op wederhoor in een vooringenomen onderzoek ontzegd’, aldus ex-wethouder Messelink. Ze stond bij de raadsverkiezingen op nummer drie van de InwonersPartij.
Geen zelfkritiek
De partij veroverde twee zetels. Roel heeft weinig begrip voor de toon die Messelink en Grimbergen aansloegen in hun ontslagbrieven. ‘De organisatie was fout, zij niet. Ik bespeurde geen enkele vorm van zelfkritiek’, zegt Roel. ‘Als je geen klachten krijgt vanuit de ambtenarij, moet je je afvragen of je je werk wel goed doet. De druppel was een brief die wij in januari kregen waarin teamleiders en directieleden drie wethouders keihard beschuldigden van manipulatie en grensoverschrijdend gedrag. Ambtelijke expertise werd genegeerd en ondermijnd. Ambtenaren moesten adviezen herschrijven en doen alsof ze dat zelf hadden bedacht. De intimidatie moest stoppen. Ik bedoel: hoe vaak krijg je zo’n brief van de ambtelijke top?’
Weggelachen
De namen van de ambtenaren stonden in het hekelschrift. Roel: ‘En daar kende ik er een stuk of acht van. Dus ik ben gewoon gaan bellen. En ze lieten zóveel vallen. Wie de waarheid sprak, was niet eens zo belangrijk meer. Dat stadium waren we gepasseerd. Er werd zoveel naar elkaar gewezen, het was onhoudbaar geworden. Het raadsakkoord lag inmiddels ook aan diggelen. Er moest rust komen. Het was niet meer te doen met twee wethouders. Ik heb een aantal fracties benaderd, want ik wilde een motie van wantrouwen indienen. We hadden al eerder een motie van wantrouwen tegen wethouder Messelink ingediend over de schandalig mislukte gemeentelijke jeugdzorg. Toen werden we een beetje weggelachen, nu was er een meerderheid. Eén raadslid vond dat ze dat eerst moesten weten, en toen zijn ze zelf opgestapt.’ De derde wethouder, Piet van Dijk (InwonersPartij), stapte begin maart op. Niet hij, maar de ambtelijke top nam de beslissingen in Lelystad, en dat had hij nog nooit meegemaakt in de 40 jaar die hij in het openbaar bestuur had doorgebracht.
Oude rot
En dus zat Lelystad met één wethouder (Sjaak Kruis, GroenLinks), en zoals lezers van Binnenlands Bestuur weten is één wethouder geen wethouder. Enter de oude rot Tjeerd van der Zwan. Twintig jaar geleden vertrokken uit de Flevopolder, inmiddels gepensioneerd en teruggekeerd naar Lelystad. ‘Hij is niet van mijn politieke richting, maar dat doet er niet toe. Zo iemand hebben we hard nodig. Het is plug-and-play voor zo’n Lelystedeling’, zegt Roel. ‘Iemand die het graag voor Lelystad doet, en niet om carrière te maken. De druk is daarmee van de ketel, en dat is goed want het duurt nog wel even voordat we een nieuw raadsakkoord en een nieuw college hebben. Er is steun in de gemeenteraad voor een raadsakkoord, op voorwaarde dat het nieuwe college transparant is. Verzoeken van de raad om informatie werden door het vorige college afgewezen. We hebben zelfs Woo-verzoeken gedaan; dat is toch belachelijk? Nu hebben we die informatie wel omdat de wethouders weg zijn. En dan moet je bedenken dat ze waarschijnlijk steun hadden gekregen van de raad als ze aannemelijk hadden kunnen maken dat de ambtenarij onprofessioneel en onredelijk was. Maar dan hadden ze open kaart moeten spelen, en dat hebben ze nooit willen doen.’
Lees het volledige interview in Binnenlands Bestuur nr. 6 van deze week.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.