Geen 8,1 maar slechts 5,4 miljoen voor lokale partijen

Er komt dit jaar nog subsidie beschikbaar voor lokale politieke partijen. Maar het bedrag is wel bijna 3 miljoen minder groot dan oorspronkelijk gemeld. En ook blijkt dat grote steden per raadslid ruim dubbel zoveel krijgen als die van kleine gemeenten.

Hobbels

In de begroting van Binnenlandse Zaken staat al lange tijd een bedrag van 8,1 miljoen euro gereserveerd voor financiële steun aan lokale politieke partijen. Anders dan andere politieke partijen moesten die het altijd zonder subsidie doen. Dat speelveld wordt gelijkgetrokken, maar de weg er naartoe blijkt vol hobbels: zo lang het wetsvoorstel Wet op de politieke partijen (Wpp) niet is aangenomen, kan het niet worden uitgekeerd.

Geitenpaadje

Op basis van een voorstel van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten is overeengekomen een geitenpaadje te kiezen: het bedrag eenmalig via het gemeentefonds te laten lopen. Na akkoord van de Tweede Kamer is dat traject in gang gezet. Een tegenvaller mag heten dat niet die gereserveerde 8,15 miljoen voor dit jaar in het gemeentefonds vloeit, maar slechts 5,45 miljoen euro. Dat is dus minder dan het bedrag dat nodig is om de subsidie uit te keren volgens de bedragen die zijn opgenomen in het wetsontwerp Wpp. In dat wetsvoorstel worden verschillende subsidiebedragen toegekend, afhankelijk van het aantal inwoners van de gemeente. Maar doordat de subsidie 5,45 miljoen euro bedraagt, kunnen de subsidiebedragen uit de Wpp niet worden gebruikt. In een handreiking maakt de VNG duidelijk welke bedragen in 2026 voor welke gemeente gelden. Kleinere gemeenten krijgen 488 euro per raadszetel. Trapsgewijs lopen die bedragen op tot 1.195 euro per raadszetel voor de vier grootste gemeenten.

Tijdelijk

Of de regeling ook in 2027 nog geldt, is maar zeer de vraag. Minister Heerma van Binnenlandse Zaken heeft recent laten weten te verwachten dat de Wpp op 1 januari 2028 in werking treedt en hij wil de ervaringen met deze tijdelijke maatregel monitoren en betrekken bij de begroting van 2027. Er is namelijk alleen geld vrij gemaakt voor 2026. ‘Of dit in 2027 weer gebeurt, en op welke manier, is momenteel onduidelijk’, aldus de VNG.

Ambtenaren

Voor de ambtelijke organisatie betekent de pilot werk aan de winkel. Zo moet allereerst een collegevoorstel voor de subsidieregeling worden aangenomen worden. Na het collegebesluit zal de regeling worden bekendgemaakt. Vervolgens zal de subsidieambtenaar aanvragen moeten beoordelen. Na een positief besluit daarop, kan de subsidie worden uitbetaald door een medewerker van de financiële afdeling. Daarmee zijn de werkzaamheden voor de gemeente afgerond. Er vindt door de gemeente namelijk geen toezicht op de besteding van de subsidiegelden plaats.