49 politieke integriteitsaffaires in 2025

In 2025 waren er 49 politieke integriteitsaffaires in Nederland, waarbij ongewenste omgangsvormen met twaalf affaires het grootste probleem waren. Wangedrag in de privésfeer en misbruik en manipulatie van informatie volgen. CDA en VVD telden beiden zeven affaires, gevolgd door BBB met vier en PVV met drie.

Veel strafrechtzaken

Dat blijkt uit de jaarlijkse Politieke Integriteitsindex die is gepubliceerd door Follow the Money. Het platform becijferde dat er de afgelopen vier jaar in totaal 170 affaires waren in 107 gemeenten, ongeveer één op de drie. Vorig jaar kwamen opvallend veel politici in aanraking met het strafrecht, merkt FTM op. Het ging dan om fraude, dronken rijden, doorrijden na een aanrijding en lekken van informatie. Maar liefst zestien keer was er sprake van (mogelijke) strafbare feiten.

Meeste affaires bij lokale partijen

Ook blijkt dat de meeste integriteitsaffaires in gemeenten plaatsvinden, vorig jaar was dat met ruim driekwart van de affaires zo: 37 van de 49. Lokale partijen spanden hierbij de kroon: 19 affaires. Op zich is dat eerste niet gek, want veruit de meeste bestuurders zijn lokaal actief. In de afgelopen vier jaar kreeg van alle gemeenten bijna een derde te maken met een affaire. In gemeenten met meer dan 75.000 inwoners ging het om bijna de helft, van middelgrote gemeenten bijna een derde en van gemeenten met minder dan 25.000 inwoners bijna een vijfde.

CDA of VVD aan kop

In de afgelopen raadsperiode kende Amsterdam de meeste affaires: zeven. Maasdriel en Sittard-Geleen volgen met ieder vier. De meeste affaires vonden plaats bij lokale partijen: 71, gevolgd door CDA met 29 en VVD met 21. Het platform constateert dat op gemeentelijk niveau hetzelfde beeld te zien is als bij de hele Nederlandse politiek: CDA en VVD gaan jaar in, jaar uit op kop. Gekeken naar functie lopen de raadsleden vanaf 2022 voorop: 83 affaires. Hierna volgende wethouders (60) en burgemeesters (12).

Vissen op paling

‘Wangedrag in de privésfeer’ voerde de boventoon in de afgelopen vier jaar: 40 gevallen, waarbij opvalt dat de meeste affaires in de vrije tijd plaatsvinden. Op plek twee staat ‘onverenigbare functies en bindingen’, gevolgd door ongewenste omgangsvormen (36) en ‘misbruik en manipulatie van informatie’. In 2025 ging het dus zestien keer om (mogelijk) strafbare feiten. Een voorbeeld is Anja Keuter, fractievoorzitter van de BBB in Flevoland, die een taakstraf van 55 uur kreeg, omdat ze in 2022 een kotter uitleende aan haar zwager om te vissen op paling, een vissoort die met uitsterven wordt bedreigd. Zij werd begin 2023 met de BBB de grootste partij in de Provinciale Staten van Flevoland.

Botsen onder invloed

Een ander voorbeeld is wethouder Levin de Koster (CDA) van de gemeente Beekdaelen. Hij reed onder invloed van alcohol veel te hard op een 30 kilometer-weg, waarna hij een tuinmuurtje raakte en vervolgens botste op een stilstaande auto, die zwaar beschadigd raakte. De Koster trad af, kreeg een taakstraf van zestig uur, een boete van 750 euro en hij raakte zijn rijbewijs een half jaar kwijt. In 2024 kreeg Koen Schuiling, burgemeester van Groningen, veel aandacht toen hij in opspraak kwam wegens schennis van de eerbaarheid. In maart 2025 werd hij veroordeeld tot een boete van 250 euro wegens masturberen in het openbaar. Schuiling spreekt echter van een justitiële dwaling en is in hoger beroep gegaan.

Geen zichtbare verbetering

Met gemiddeld ruim 50 affaires per jaar laat de Politieke Integriteitsindex een ‘redelijk stabiel beeld’ zien, concludeert FTM, met schommelingen naar boven en beneden. Het wordt dus niet erger, maar ook niet beter. Al is sinds het piekjaar 2022 (79 affaires) wel een daling ingezet tot de 49 van 2025. Volgens het platform heeft alle aandacht voor integriteit en genomen maatregelen, zoals screening en regelgeving, niet geleid tot een zichtbare verbetering. ‘Het forse aantal strafzaken maakt ook duidelijk hoe belangrijk screening van kandidaten is.’