Burgemeesters krijgen meer inspraak over regionale ziekenhuizen

Per 1 januari mogen burgemeesters een alternatieve opinie indienen over het sluiten van belangrijke afdeling of zelfs hele ziekenhuizen. Op deze manier wordt de gemeente eerder betrokken bij de besluitvorming in plaats van via de krant te vernemen dat het ziekenhuis of hulppost in hun gemeente gaat sluiten. Dit gebeurde in de gemeente Zutphen.

Wettelijk gezien moeten gemeenten al betrokken worden, maar in de praktijk gebeurt dit niet voldoende. Daarom dienden in 2025 de PvdA en het CDA een amendement in om burgemeesters meer inspraak te geven.

In de afgelopen tien jaar is 12 procent van het aantal spoedeisende hulpposten, die dag en nacht open zijn, gesloten. Deze week nog werd bekend dat de spoedeisende hulp (SEH), IC en verpleegafdelingen in Hoofddorp gaan sluiten. ‘Ziekenhuizen zijn als zorgverlener in de regio erg belangrijk. Sommige diagnoses en behandelingen in het kader van acute zorg zijn tijdskriek en daarvoor wil je snel in het ziekenhuis zijn. Maar het is meer dan dat. Het is ook belangrijk voor de leefbaarheid, werkgelegenheid en het vestigingsklimaat. Het heeft sterke invloed op de inwoners en daarom is het belangrijk hier een stem in te hebben als gemeenten’, zegt Ada Grootenboer-Dubbelman, burgemeester van Goeree-Overflakkee en voorzitter van het netwerk Gemeenten met een Regionaal Ziekenhuis.

Wassen neus?

Per 1 januari neemt die inspraak dus toe, maar het advies van de burgemeester is niet bindend. Ook mogen gemeenten uiteindelijk niks besluiten als het gaat om ziekenhuizen. Zet deze wijziging wel zoden aan de dijk? ‘Zeker wel’, zegt de burgemeester. ‘Je wordt veel eerder in de besluitvorming betrokken. En als ziekenhuizen afwijken van jouw advies, moet dat gemotiveerd zijn. Je krijgt al met al een beter beeld van het totaalproces in plaats van dat je verrast wordt.’

Het CDA was in 2023 één van de aanjagers van dit amendement om gemeenten meer inspraak te geven. Joba van den Berg, toenmalig Tweede Kamerlid van de christendemocraten, had meerdere initiatieven in het kader van initiatiefnota Zorg in de Regio. Toen zat het CDA nog in de oppositie, nu zit de partij zelf aan de knoppen. ‘Het mag wel wat steviger op de agenda van de coalitie’, zegt burgemeester Grootenboer-Dubbelman. ‘Ik wil het CDA daar ook toe oproepen. CDA-leider Henri Bontenbal heeft in het debat rondom de regeringsverklaring beloftes gedaan, daar gaan we hem aan houden.’

Hoe was het bedoeld

Door personeelstekort, de hoge kosten van de zorg en de strenge medische eisen is de druk op de zorg te hoog. Daarom is besloten om hoogspecialistische zorg te concentreren en reguliere zorg te spreiden over de regio. 'Dichtbij als dat kan, en ver weg als dat moet', is het mantra van het Integraal Zorgakkoord (IZA).

Weinig vertrouwen

Het plan klinkt mooi, maar in praktijk trekken mensen in de regio aan het kortste eind. Ziekenhuizen verdienen vooral op planbare, hoogspecialistische zorg. Op acute zorg zit minder rendement. Volgens het netwerk Gemeenten met een Regionaal Ziekenhuis maakt de minister wel normen op de concentratie, maar niet op de spreiding.

Er is weinig vertrouwen dat het concentreren en spreiden van zorg een succesvolle uitwerking krijgt. ‘De verdeling van grote naar kleine ziekenhuizen zoals het bedoeld was, gaat nu alleen plaatsvinden als Pasen en Pinksteren op één dag samenvallen’, zegt burgemeester Grootenboer-Dubbeldam. Er zou beter gekeken moeten worden naar een andere vorm van financiering van regio-ziekenhuizen. ‘Er zit echt iets scheef in het systeem waardoor focus op planbare zorg loont.’

Burgemeesters niet op de hoogte

Niet alle burgemeesters en gemeenten zijn op de hoogte van deze verandering per 1 januari. Daarom heeft het netwerk Gemeenten met een Regionaal Ziekenhuis aangekondigd workshops te geven om gemeenten en burgemeesters voor te bereiden op wat hun rechten en mogelijkheden zijn per 1 januari 2027.