Waar je woont, bepaalt hoe goed je beschermd bent tegen hoge zorgkosten. Zo’n 160.000 mensen hebben nu geen gemeentepolis omdat de gemeente dat niet aanbiedt of te weinig meebetaalt aan de premie, blijkt uit onderzoek van de onafhankelijke denktank Instituut voor Publieke Economie (IPE). Het IPE adviseert de gemeentepolis af te schaffen en de bescherming van mensen in armoede tegen hoge zorgkosten landelijk te regelen.
Betaalbaarheid zorg onder druk: ‘Schaf gemeentepolis af, regel het landelijk’
De gemeentepolis beschermt mensen in armoede tegen schulden en zorgmijding. Maar het staat onder druk. Is landelijk regelen de oplossing?
De groep Nederlanders die moeite heeft met het betalen van zorgkosten is niet gering. Maar liefst veertig procent loopt hier tegenaan. Dat kan leiden tot schulden, stellen de onderzoekers. Daarnaast werkt het zorgmijding in de hand. ‘Deze groep gaat vanwege de kosten soms niet naar de tandarts of dokter, wanneer dat wel nodig is’, staat in het onderzoek.
Gemeentepolis onder druk
Om deze mensen te helpen, bieden ruim 300 gemeenten inwoners met een laag inkomen een gemeentepolis aan. De gemeentepolis combineert een basisverzekering met een speciale aanvullende verzekering. De aanvraag loopt via de gemeente die afspraken heeft gemaakt met en zorgverzekeraar. De gemeente betaalt mee aan de premie. De onderzoekers stellen dat deze gemeentepolis, die door 580.000 mensen wordt gebruikt, zorgmijding en schulden voorkomt.
Maar die gemeentepolis staat onder druk. ‘Het aandeel gemeenten zonder een gemeentepolis is de afgelopen tien jaar vertienvoudigd’, stellen de onderzoekers. ‘De bescherming tegen zorgmijding en -schulden neemt dus structureel af.’ Volgens de IPE wordt dit in 2028 nog problematischer: ‘Het kabinet wil dan het eigen risico verhogen met €60, wat deze kwetsbare groep relatief hard raakt.’
Ook maakt het uit in elke gemeente je woont. De premiebijdragen verschillen van nul tot 67 euro per maand. ‘Een postcode mag niet bepalen of iemand noodzakelijke zorg kan betalen’, zegt onderzoeksleider Jasper van Dijk.
Gemeentepolis standaardiseren of verplichten?
Lost een uitbreiding van de gemeentepolis het probleem dan niet op? ‘Nee’, schrijven de onderzoekers. Ze hebben gekeken of het standaardiseren van de gemeentepolis een optie zou zijn, ‘maar dan nemen de verschillen tussen gemeenten met en zonder gemeentepolis toe, en is het risico groot dat meer gemeenten met de polis stoppen.’
Een andere vorm van uitbreiding, zou een verplichting van de gemeentepolis kunnen zijn. Maar ook daar zetten de onderzoekers kanttekeningen bij: ‘Dit ontneemt veel gemeenten echter hun toch al schaarse onderhandelingsruimte richting zorgverzekeraars.’
Volgens het IPE blijven bij beide routes het niet-gebruik een probleem: ‘Bijvoorbeeld omdat inwoners niet weten dat de regeling bestaat, omdat ze de overheid niet vertrouwen of omdat ze de formulieren niet snappen.’
Landelijk regelen
‘Deelname hangt nu af van lokale politieke keuzes én de bereidheid van verzekeraars om een polis aan te bieden. Dat is onwenselijk’, aldus Van Dijk. ‘En als er al een gemeentepolis is, kan de premie alsnog te hoog zijn. Juist mensen die hun toekomstige zorgkosten onderschatten, of regelingen ingewikkeld vinden, blijven zo onbeschermd.’
De onderzoekers zien daarom het liefst een meer rigoureuze oplossing: het helemaal afschaffen van de gemeentepolis en in plaats daarvan de bescherming van mensen in armoede tegen hoge zorgkosten landelijk te regelen. ‘Iedereen met een laag inkomen wordt in ons voorstel automatisch vrijgesteld van eigen betalingen in het basispakket. De Rijksoverheid betaalt mee aan de premie van een aanvullende verzekering voor ten minste mondzorg, fysiotherapie en een bril of contactlenzen.’ De huidige gemeentepolis regelt dit nu al, maar het voordeel van een landelijke oplossing is volgens de onderzoekers dat het dan voor iedereen hetzelfde is en het niet meer uitmaakt in welke gemeente je woont.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.