De oudere dame doet de deur niet open, het raam wel. Wat achterdochtig kijkt ze - netjes verzorgd, sjaaltje om - naar de man voor haar raam. ‘Dag mevrouw, ik ben Bob van het RIT. De politie maakt zich zorgen over u, daarom kom ik even kijken.’
De Champions League van de crisisdienst
Wat helpt iemand die in de war is, wiens emmer overloopt, door dementie de weg kwijt is of die te veel drugs heeft gebruikt?
Een uur geleden heeft sociaal psychiatrisch verpleegkundige Bob van het Regionaal Interventie Team (RIT) een telefoontje gekregen van de politie in Goes. Deze mevrouw komt regelmatig langs op het politiebureau, maakt een verwarde indruk en geeft elke keer een briefje af. Of er al zorg bij haar betrokken is, wil de agent weten.
Bob en zijn collega’s van het RIT zijn ‘van het onbegrepen gedrag’. Dagelijks hebben deze door de wol geverfde professionals te maken met mensen bij wie de emmer overloopt. Ze zitten vol met verhalen over paradijsvogels, over mensen die, soms onder invloed, de werkelijkheid kwijt zijn geraakt. Of het nu om die schreeuwende man op de boulevard in Vlissingen gaat, het depressieve meisje naast het spoor bij Kruiningen of de veteraan met PTSS die woedend een politiebureau in Terneuzen binnenstormt. Bob: ‘Dit is de Champions League van de crisisdienst.’
170.000 meldingen
Het aantal meldingen van verward gedrag in Nederland neemt al jaren toe. In 2025 registreerde de politie bijna 170.000 zogeheten E33-meldingen van overlast door verwarde personen, meer dan een verdubbeling met 2018.
De politieregio Zeeland-West-Brabant telt opvallend genoeg het hoogste percentage E33-meldingen per honderdduizend inwoners, blijkt uit een recent onderzoek van de Politieacademie. Meldingen die vaak niet bij de politie thuishoren en waar agenten veel tijd - 20 procent blijkt uit hetzelfde politieonderzoek - aan kwijt zijn. ‘Een politieuniform werkt vaak als een rode lap’, weet Bob. Mensen in psychische nood hebben vaak geen agent nodig, maar een hulpverlener. Iemand die sneller kan beoordelen wat er aan de hand is en waar iemand heen moet om de juiste hulp te krijgen. De lijntjes met de Zeeuwse zorgaanbieders en gemeenten zijn kort.
Levensgevaarlijk
‘We vragen breed uit’, verduidelijkt Bob in de bus. ‘Zijn er recent medicijnen veranderd, is iemand onder invloed? Bij iemand die veel drugs heeft gebruikt en in een heel agressieve en opgefokte toestand verkeert, kan er sprake bijvoorbeeld zijn van EDS, het Excitement Delirium Syndroom.’
Levensgevaarlijk, deze mensen lopen een groter risico op een hartstilstand. ‘Ze hebben het vaak ook heel heet en dat verklaart waarom we zo iemand midden op straat in z’n blote kont aantreffen.’ Snel handelen is dan belangrijk. Meneer of mevrouw moet naar het ziekenhuis en niet eerst een paar uur ‘afkoelen’ in een politiecel.
De Zeeuwse hulpdiensten kennen inmiddels de meerwaarde van Bob en zijn collega’s. Sinds een jaar draait het team, zeven dagen per week, van 14 tot 22 uur. Ze werken nauw samen met de politie, benadrukt Bob. ‘Soms heeft een gesprek ook geen zin en moet iemand wel degelijk in de boeien worden geslagen.’
Speciale teams
De aanpak van het RIT is niet helemaal nieuw. Op meer plekken in Nederland ontstaan dit soort teams waar doorgewinterde hulpverleners de politie ondersteunen. Bekende voorloper is Twente met de Streettriage, waar psychiatrische verpleegkundigen en politie samen diensten draaien. In Friesland stapt de gespecialiseerde verpleegkundige al een paar jaar in de Rapid Responder GGZ, een onopvallende bus net zoals in Zeeland. Ook de politie is een groot voorstander van dit soort crisisinterventieteams die bij voorkeur 24/7 bereikbaar zijn.
In Zeeland is het RIT vooralsnog een proef van de dertien Zeeuwse gemeenten, ggz-instelling Emergis, Stichting Hersteltalent, de politie en het Zorg- en Veiligheidshuis. Mogelijk gemaakt met een subsidie van ZonMw en bijdragen van de gemeenten.
In veel regio’s wordt gezocht naar de juiste aanpak van mensen met onbegrepen gedrag. Er wordt geëxperimenteerd, onderzoek gedaan. Veelzeggend: vanuit het ZonMw Actieprogramma ‘Grip op Onbegrip’ (2021-2026), waar het rijk in totaal 116 miljoen euro voor uittrok en voor de verlening tot eind 2027 8 miljoen. De projecten lopen uiteen van regionale kenniswerkplaatsen waarin zorg, sociaal domein en veiligheid samenwerken, tot vroegsignalering in de wijk, het versterken van ervaringsdeskundigheid, time-outvoorzieningen tot speciale teams zoals het RIT. ‘Grip op Onbegrip’ vertaalt al die kennis, inzichten en rode draden weer naar de praktijk.
Lees de rest van het artikel in de papieren versie van BB#19, of online.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.