Kinderen in asielnoodopvang worden nu structureel ‘blootgesteld aan onveilige leefomstandigheden die ernstige risico's voor hun ontwikkeling opleveren’, schrijft de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) in het maandag gepubliceerde rapport 'Kinderen in nood'. Daarom roept de OVV de minister van Asiel en Migratie op de situatie van deze kinderen in asielnoodopvang binnen zes maanden te verbeteren.
Asielkinderen blootgesteld aan onveilige leefomstandigheden
OVV roept de minister van Asiel en Migratie op de situatie van kinderen in asielnoodopvang binnen zes maanden te verbeteren.
Doordat noodopvang langdurig en grootschalig wordt ingezet om een structureel tekort aan opvangplekken op te vangen, bestaat inmiddels ruim 60 procent van alle opvanglocaties uit noodopvang. De invoering van de spreidingswet heeft niet voor voldoende opvangplekken gezorgd. Ongeveer 6900 van in totaal 17.000 asielkinderen verblijven in noodopvanglocaties.
Onveilige leefomstandigheden vormen ernstige risico's voor de ontwikkeling van asielkinderen. Zo is er bij noodopvang vaak gebrek aan speelruimte, rust, privacy en adequate toegang tot zorg en onderwijs. Het risico om geconfronteerd te worden met fysiek en seksueel geweld is groot. Ook hun woonsituatie is vaak instabiel. Veel kinderen verhuizen meerdere keren per jaar.
De voorzitter van de OVV Chris van Dam zegt tegen de NOS dat ‘Nederland door de ondergrens is gezakt’.
Ontbreken van politieke wil
De onveiligheid in de noodopvang, schrijft de OVV, ‘is niet het gevolg van een crisis die ons overkomt. Bestuurlijke keuzes en het nemen van crisismaatregelen bij structurele problemen veroorzaken deze voortdurende onveiligheid.’
Volgens de onderzoekers ontbreekt de politieke wil en is er sprake van een bestuurlijk onvermogen om tot een oplossing te komen. Het beeld wordt in stand gehouden dat er een onbeheersbare crisis is, waardoor deze situatie kan ontstaan en wordt geaccepteerd.
Volgens de OVV is de onveiligheid in de noodopvang niet iets dat ons overkomt: ‘Bestuurlijke keuzes en het nemen van crisismaatregelen bij structurele problemen veroorzaken deze voortdurende onveiligheid.’
Denk niet vanuit crisislogica
Volgens de raad handelen de partijen die opvangplekken regelen met een "crisislogica". Onderliggende problemen worden nu niet opgelost, en concessies die worden gedaan om noodopvang te realiseren worden genormaliseerd. De raad geeft aanbevelingen om uit de crisislogica te stappen en de acute problemen van asielkinderen in noodopvang aan te pakken.
‘Bouw de afhankelijkheid van noodopvanglocaties af en investeer in een duurzaam opvangsysteem’, zegt OVV-voorzitter Chris van Dam tegen het ANP. Noodopvang in bijvoorbeeld leegstaande kantoren, schepen of evenementhallen was bedoeld voor een korte periode, maar kinderen verblijven er soms jaren in, zegt hij. ‘Nederland is door de ondergrens gezakt van wat veilig is voor kinderen.’
De raad kan geen sancties opleggen, maar de aanbevelingen zijn niet vrijblijvend, zegt een OVV-woordvoerder. Binnen zes maanden moet de minister met een reactie komen.
Reactie minister
Asielminister Bart van den Brink laat in een reactie weten te pleiten voor het ‘versneld afbouwen van noodopvanglocaties’, maar komt niet direct met maatregelen om dit te bereiken en wijst op staand beleid.
De snelste manier om dit voor elkaar te krijgen is volgens hem als gemeenten voldoende normale opvanglocaties neerzetten. Met de spreidingswet in de hand zet hij gemeenten onder druk om dat te doen. Verder noemt hij dat de druk op de opvang verlaagd kan worden door minder asielzoekers deze kant op te laten komen en door afgewezen asielzoekers terug te sturen.
Herkenbare signalen
De Kinderombudsvrouw herkent ‘helaas’ de signalen van de OVV ‘maar al te goed’, zegt een woordvoerder tegen het ANP. ‘Al jaren komen er bij de Kinderombudsvrouw signalen binnen over slechte omstandigheden voor kinderen in de asielopvang: onderbroken onderwijs, gebrekkige hygiëne, onveiligheid en locaties die niet geschikt zijn voor kinderen.’
Ook het Rode Kruis zegt het beeld dat de OVV beschrijft in zijn rapport te herkennen. De organisatie zegt tegen het ANP regelmatig bij de rijksoverheid te hebben aangegeven dat noodopvang ‘in principe ongeschikt is voor kinderen’.
Het COA laat het ANP weten ‘dat verblijf in noodopvang niet goed is voor kinderen.’ Volgens het COA hoort ieder kind zich te kunnen ontwikkelen in een omgeving en situatie die dat ondersteunt. ‘Een noodopvanglocatie is daar niet geschikt voor.’ Het COA moet naar eigen zeggen voortdurend kijken hoe het kinderen opvangt en waar verbeteringen mogelijk zijn.
De recente politieke keuze om het COA structureel en stabiel te financieren, in combinatie met de spreidingswet, biedt volgens het opvangorgaan 'het noodzakelijke perspectief' op een overgang van noodopvang naar reguliere opvang. Die zou kinderen een veilige en stabiele omgeving bieden om zich te ontwikkelen.
Jarenlang probleem
Er zijn al jaren signalen dat de noodopvang van asielzoekers niet in orde is. De Kinderombudsvrouw en verschillende organisaties, zoals het Rode Kruis, hebben sinds 2021 alarm geslagen. De OVV begon in 2024 met zijn onderzoek.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.