Tien jaar geleden ondertekende Nederland het VN-verdrag Handicap. Het is in tien jaar tijd niet gelukt de achterstanden voor de ruim twee miljoen mensen in Nederland met een beperking weg te nemen. Dat blijkt uit de Monitor Nationale Strategie VN-verdrag Handicap die vandaag verscheen. Hierin wordt ook de rol van gemeenten onder de loep genomen.
Achterstanden voor mensen met een beperking zijn er nog steeds
De positieve ontwikkelingen wegen niet op tegen de hardnekkige achterstanden. Ook gemeenten spelen hier een rol.
VN-verdrag Handicap
In 2016 tekende Nederland het VN-verdrag Handicap, en was daarmee een van de laatste landen in Europa die dat deed. 'Ratificatie betekent dat de overheid haar wetten en beleid moet toepassen in overeenstemming met het verdrag en verantwoordelijk is voor de uitvoering ervan. Makkelijker gezegd: de overheid verplicht zich om zich in te zetten voor het bevorderen van een zo normaal mogelijk leven voor mensen met een beperking', staat in het voorwoord van de monitor. Marith Volp, directeur Volksgezondheid en Zorg, RIVM, schrijft verder: 'Monitoren is niet altijd fijn, want je brengt in beeld wat er gelukt is of wat goed gaat, maar ook wat niet. De uitkomsten van deze monitor vragen om keuzes.' Welke keuzes kunnen gemeenten maken?
Lager inkomen
In de monitor wordt naar een aantal levensdomeinen gekeken. Te beginnen bij werk en inkomen. Mensen met een beperking hebben minder vaak betaald werk. Als ze dat wel hebben, zijn de arbeidsomstandigheden vaak minder goed. Het inkomen ligt over het algemeen lager, met name bij vrouwen met een beperking. Wel worden mensen met een beperking eerder in dienst genomen dan voorheen.
Stemlokalen niet toegankelijk
Mensen met een beperking wonen vaker in een huurhuis. In stedelijke gebieden wordt de toegankelijkheid door mensen met een (ernstige) beperking een stuk minder goed ervaren dan door mensen zonder beperking. De toegang van stemlokalen is niet voldoende. In 2026 was maar liefst 65 procent van de stemlokalen niet toegankelijk. Hier ligt een duidelijke taak voor gemeenten. Ook voldoen niet alle gemeentewebsites aan de digitale toegankelijkheidseisen. Tenslotte hebben twee op de tien gemeenten geen Lokale Inclusie Agenda.
Minder vaak theoretisch geschoold
Mensen met een beperking zijn over het algemeen minder vaak theoretisch opgeleid dan mensen zonder beperking. In het hoger onderwijs (hbo en wo) is de studie-uitval hoger dan bij studenten zonder beperking. De helft van de hbo- en wo-studenten is slechts tevreden over de geboden voorzieningen. Bij mbo-studenten is slechts vier op de tien tevreden met de aanpassingen van de onderwijsinstelling.
Gezondheid en vervoer redelijk goed geregeld
De hulp of zorg die mensen met een lichamelijke beperking thuis krijgen, wordt over het algemeen als 'passend' beoordeeld. Wel neemt de aansluiting tussen de geboden zorg vanuit de Wmo en wat mensen met een lichamelijke beperking nodig hebben af.
Steeds meer bus- en metrohaltes voldoen aan de toegankelijkheids-eisen. ongeveer de helft van de mensen met een beperking ervaart het openbaar vervoer als (zeer) toegankelijk.
Te weinig representatie in de media
Mensen met een beperking maken minder vaak een cultureel uitje. Als mensen een ernstige beperking hebben, ervaren ze de toegankelijkheid van culturele instellingen en horeca slechter dan mensen met een lichte of geen beperking. Ook sporten mensen met een beperking minder. Als het gaat om de zichtbaarheid van mensen met een beperking in de media, is dat niet representatief voor hun aandeel in de bevolking.
Discriminatie
'Meldingen van discriminatie op grond van handicap of chronische ziekte vormen een substantieel deel van alle discriminatiemeldingen bij het College voor de Rechten van de Mens en bij de gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen', staat in de monitor.
Concluderend zien de onderzoekers een verbetering en dat er belangrijke ontwikkelingen gaande zijn om de toegankelijkheid en inclusie van mensen met een beperking te verbeteren. Maar: 'Hoewel mensen met een beperking in toenemende mate toegang hebben tot werk, wonen, onderwijs, zorg en vervoer, blijven hun kansen en mogelijkheden behoorlijk achter bij die van mensen zonder een beperking', schrijven de onderzoekers. Volledige participatie is dus geen vanzelfsprekendheid.
Hiaat in gegevens
Daarnaast is een groot probleem dat er een hiaat is in de beschikbare gegevens als het gaat om mensen met een beperking. Hierdoor kan er geen volledig beeld gevormd worden. 'Verdere verbetering van de dataverzameling is noodzakelijk om inclusie en participatie van mensen met een beperking volledig te kunnen monitoren', staat in de monitor. Hierin ligt ook een verantwoordelijkheid bij gemeenten. 'Gemeentelijke data over Wmo-ondersteuning, werk- en
inkomensregelingen, lokaal vervoer en inclusiebeleid zijn niet landelijk gestandaardiseerd beschikbaar.'
Daarnaast is er 'onvoldoende zicht op het aandeel mensen met een beperking (inclusief uitsplitsingen op inkomen, leeftijd en type beperking) op gemeentelijk niveau'. Volgens de onderzoekers is dit wel belangrijk voor het ontwikkelen van passend beleid: 'Wanneer gemeenten verplicht zijn om te werken aan inclusie en participatie dan is inzicht in de omvang van deze doelgroep in de gemeente helpend bij het maken van lokaal beleid.'
Verschillen
Tenslotte wordt er nog gewezen op de verschillen tussen gemeenten: 'De gemeentelijke beleidsvrijheid en eerdere bezuinigingen leiden tot grote verschillen tussen gemeenten in beschikbaarheid, toegankelijkheid en passendheid van ondersteuning. Hierdoor is feitelijke toegankelijkheid van voorzieningen niet overal gelijkwaardig.'
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.