Zorgen bewoners zet rem op nieuw warmtenet

Zeerlagetemperatuur-warmtenetten (ZLT-netten) worden gezien als veelbelovend alternatief voor aardgas. Maar bij eigenaar-bewoners leven tegelijkertijd stevige zorgen over kosten, techniek en de impact op hun woning. Dat blijkt uit recent onderzoek van TNO naar de drijfveren en barrières van bewoners bij deze relatief nieuwe verwarmingstechnologie.

Vijfde generatie

Nederland moet uiterlijk in 2050 aardgasvrij zijn. Gemeenten en woningcorporaties zoeken daarvoor alternatieven, en ZLT-netten, ook wel vijfde generatie warmtenetten genoemd, komen steeds vaker in beeld. Anders dan traditionele warmtenetten werken ZLT-netten met lage temperaturen en lokale warmtebronnen, zoals bodemenergie of restwarmte. Elk aangesloten gebouw heeft een eigen warmtepomp. Momenteel telt Nederland slechts één ZLT-net voor bestaande bouw, in Heerlen.

Kansen

TNO onderzocht wat eigenaar-bewoners, waaronder leden van Verenigingen van Eigenaren (VvE's), beweegt om al dan niet voor zo'n net te kiezen. Uit dat onderzoek blijkt dat bewoners wel degelijk kansen zien. Ze waarderen de mogelijkheid om minder afhankelijk te worden van grote energiebedrijven en zijn geïnteresseerd in lokaal eigenaarschap van het warmtenet. Ook duurzaamheid speelt een belangrijke rol.

Het gebruik van lokale bronnen en een lagere milieubelasting dan bij traditionele warmtenetten worden als positieve uitkomst genoemd. Praktische voordelen zoals de mogelijkheid tot koelen in de zomer en het ontbreken van lawaaiige buitenunits tellen ook mee. Daarnaast wordt de sociale binding in de buurt als pluspunt genoemd.

Financiële onzekerheid

Toch overheersen bij veel bewoners de twijfels. De technologie is nieuw en weinig bekend, en dat wekt onzekerheid. Bovendien hebben de bestaande warmtenetten een niet al te beste reputatie. Bewoners zijn bang afhankelijk te zijn van één aanbieder en weinig zicht te hebben op tarieven. Ze vrezen dat de nieuwe warmtenetten onzekerheid me zich meebrengen over de benodigde investeringskosten en de terugverdientermijn van die investeringen op de lange termijn. Die kosten kunnen fors oplopen, vooral omdat de aansluiting op een ZLT-net vaak ingrijpende renovaties in huis vereist, zoals de aanleg van vloerverwarming. Voor VvE's geldt bovendien dat de splitsingsakte mogelijk moet worden aangepast, wat juridisch en bestuurlijk complex is.

Weinig vertrouwen

Volgens de TNO-onderzoekers staat of valt de keuze voor een ZLT-net met het wegnemen van onzekerheid. Heldere communicatie, realistische verwachtingen en vroege betrokkenheid van bewoners bij de planvorming zijn daarbij van belang. Subsidies kunnen de financiële drempel verlagen, maar zijn geen garantie voor draagvlak. Want bewoners geven ook aan weinig vertrouwen te hebben in de overheid wat betreft subsidiëring.