De nieuwe landbouwminister Jaimi van Essen is gedwongen om op korte termijn belangrijke beslissingen te nemen in het stikstofdossier. De nieuwste stikstofcijfers van het Planbureau voor de Leefomgeving, Wageningen University & Research en het RIVM onderstrepen dit nog maar eens.
Weinig verandering in te langzame afname stikstofemissies
Onderzoeksinstituten brengen rapport uit met nieuwste stikstofprognoses.
In hun nieuwe syntheserapport baseren de drie onderzoeksorganisaties zich op het beleid dat op zijn laatst op 1 mei 2025 op tafel lag en concreet genoeg was om door te rekenen. Geagendeerde beleidsmaatregelen van daarna, zoals het plan om emissieplafonds voor boeren in te voeren, vallen buiten dit rapport.
Stoppen
Met name dankzij de stoppersregelingen voor boeren daalt de ammoniakemissie vanuit de landbouw de komende jaren. Het effect van andere maatregelen valt tegen, zoals het verlagen van het ruw eiwitgehalte in veevoer. Dit komt volgens de onderzoekers doordat er wel een convenant afgesloten is, maar normeringen en financiële prikkels ontbreken. De maatregel van meer weidegang is niet meegerekend, omdat men twijfelt over de effectiviteit ervan. Het verdunnen van mest met water bij het bemesten in de zandgebieden is stopgezet om dezelfde reden.
Marktprijzen hoger
De uitkoopregeling voor de zogenaamde piekbelasters zorgt ervoor dat de ammoniakemissie het sterkst daalt rond grote beschermde natuurgebieden in oostelijk Noord-Brabant en rond de Gelderse Vallei. Tegelijkertijd doen er uiteindelijk minder boeren mee aan de regeling dan vooraf gehoopt (op zijn hoogst 587, en misschien veel minder). Eén probleem is dat de marktprijzen voor de productierechten die boeren hebben op den duur anderhalf tot keer zo hoog lagen als de vergoedingen die de overheid in het kader van de regeling aanbiedt.
Veel boeren die meedoen aan de stoppersregelingen zouden waarschijnlijk sowieso zijn gestopt omdat ze geen opvolger hebben. Wel is het zo dat de regeling de productierechten van de boer uit de markt haalt. Had de overheid dat niet gedaan, dan had de agrariër ze doorverkocht. Met name in de varkens-, pluimvee- en vleeskalverhouderij doen boeren hieraan mee. Melkveehouders doen dat nauwelijks.
Met 57 procent
Tussen 2005 en 2023 is de gemiddelde overschrijding van de Kritische Depositiewaarde (KDW) van de beschermde natuurgebieden met 57 procent gedaald. Deze daling zou voor het grootste deel te danken zijn aan de afname van emissies uit het buitenland, die in algemene zin garant staan voor een derde van alle stikstofdeposities op Natura 2000-gebieden.
In de huidige stikstofwet staat dat in 2030 de stikstofneerslag op de helft van alle beschermde natuurgebieden lager moet zijn dan de KDW. Op dit moment koerst Nederland af op hoogstens 34 procent. Op het huidige tempo van reductie eindigt 2035 op maximaal 39 procent, terwijl de rijksoverheid zichzelf in de stikstofwet heeft verplicht tot 74 procent. In dat jaar zal de gemiddelde depositie nog 1077 mol per hectare beschermd natuurgebied zijn. Dat betekent dat de gemiddelde depositie tegen die tijd weliswaar gedaald is met nog eens 288 mol per hectare per jaar, maar dat is toch nog zo’n 230 te weinig.
Van Essen zelf
Uiteindelijk gaat het in het stikstofdossier om de kwaliteit van de stikstofgevoelige natuur. De onderzoekers uit Wageningen rapporteren daar één keer in de zes jaar over, en in het najaar van 2026 zal het nieuwste rapport hierover verschijnen.
Volgende week donderdag zal de nieuwe landbouwminister Jaimi van Essen zich voor het eerst uitgebreid over zijn stikstofbeleid laten horen tijdens een plenair landbouwdebat dat gevoerd wordt in de Tweede Kamer.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.