Ecologisch maaibeheer is geen ideaal, maar een verstandige keuze

Auteurs kennisbijdrage: Ciska van Alphen, Beleidsadviseur groen en ruimte - Arcadis & Patrick de Groot, Strateeg Groen - &Flux.

Ecologisch maaibeheer wordt nog te vaak weggezet als iets voor later. Of als iets dat mooi is, maar vooral duur. Dat beeld houdt gemeenten onnodig tegen. Recent onderzoek uitgevoerd door Arcadis en &Flux in opdracht van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur laat zien dat die aanname simpelweg niet klopt. Wie goed kijkt, ziet dat ecologisch maaibeheer in veel gevallen niet alleen beter is voor mens, dier en plant, maar kan ook slimmer voor de begroting zijn.

Niet elke berm of elk park vraagt dezelfde aanpak en dat is goed nieuws. Want juist door selectief te starten ontstaat ruimte om ecologisch beheer stap voor stap in te voeren. Door gericht locaties te kiezen om ecologisch beheer toe te passen kunnen we doelmatig omgaan met de beschikbare budgetten. Brede bermen, grotere groengebieden en zandgronden blijken vaak verrassend geschikt. Daar zijn minder verkeersmaatregelen nodig, kan de maaifrequentie omlaag en wordt beheer eenvoudiger en goedkoper.

Overstap

Ook de overstap van gazon naar ecologisch beheer is een kans die veel gemeenten laten liggen. Intensief gazonbeheer vraagt veel maaibeurten, randbeheer en bijmaaien rond obstakels. Dat kost geld en levert weinig op. Door het beheer te verschuiven naar een ecologische aanpak dalen de jaarlijkse kosten en ontstaat ruimte voor biodiversiteit, verkoeling en een aantrekkelijker leefbeeld.

Er bestaan tegelijkertijd locaties met hoog ecologisch potentieel en minder nadruk op kosten, maar met een grote maatschappelijke opbrengst. Het onderzoek levert gemeenten concrete handvatten en onderscheidt twee duidelijke strategieën. Het eerste: Selecteer locaties die kostenefficiënt zijn zonder de ecologische ambitie uit het oog te verliezen. Ten tweede: Richt je op plekken met maximale ecologische waarde, zelfs als dat kosten vraagt. In de praktijk werkt een combinatie van deze twee benaderingen het meest effectief.

Besparen

Een belangrijk inzicht uit het onderzoek is dat je kosten bespaart als je eerst investeert in ecologisch maaibeheer. Zet hierbij in op verschralen als oplossing. Door in de eerste jaren extra te maaien en het maaisel af te voeren, wordt de bodem voedselarmer. Dat maakt het mogelijk om daarna structureel minder te maaien. De kosten dalen, de ecologische waarde stijgt en het beheer wordt voorspelbaarder.

In de dialoog over de kosten voor ecologisch maaibeheer moet je het gesprek ook voeren over de baten. Bloem en kruidenrijke bermen dragen bij aan gezondheid, klimaatadaptatie en draagvlak onder inwoners. Het draagt daarmee bij aan de Groen in en om de Stad opgave.

Doorpakken

De boodschap is helder. Ecologisch maaibeheer is geen luxe en geen risico, maar een verstandige stap voor gemeenten en provincies die vooruit willen. Het helpt om biodiversiteitsdoelen te halen, klimaatopgaven te ondersteunen én grip te houden op beheerbudgetten. De vraag is niet langer óf ecologisch maaibeheer kan, maar waar je begint. Wie ecologisch beheer serieus neemt, werkt met een duidelijke visie, monitort de resultaten en stuurt bij waar nodig. Zo wordt beheer geen eenmalige actie, maar een lerend proces met blijvend effect.