Alle provincies en vele tientallen gemeenten hebben ingetekend op de eerste ronde van het programma Erfgoed en Overheid. Decentrale overheden kunnen via dit programma cofinanciering aanvragen voor de uitvoering van wettelijke taken op het gebied van erfgoed in de fysieke leefomgeving.
Veel animo voor versterking lokaal erfgoed
Zo’n honderd decentrale overheden hebben in de eerste ronde van een nieuwe erfgoedregeling geld voor cofinanciering aangevraagd.
Belang
Volgens de VNG onderstreept het grote aantal aanvragen het belang van het nieuwe programma. De aanvragen zijn gespreid over de categorieën archeologie, leefomgeving en gebouwd erfgoed, of hebben betrekking op een erfgoedbreed initiatief. Het programma kent meerdere rondes per jaar. De volgende deadline is op 1 mei 2026.
Capaciteit
Onderzoek door bureau Lysias maakte eind 2024 duidelijk dat er veel schort aan het erfgoedbeleid van gemeenten. Ze missen capaciteit, deskundigheid en middelen. ‘Dit speelt op verschillende niveaus, van strategisch tot operationeel. Onder meer bij beleid, bij het inbedden van erfgoed in ruimtelijke opgaven en transities, bij het borgen van erfgoed in omgevingsvisies en -plannen en bij Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VTH).’
Complexiteit
Als oorzaken werden door Lysias onder meer de hoge uitstroom als gevolg van vergrijzing genoemd en de krappe arbeidsmarkt. ‘Daarnaast is er sprake van een toenemende vraag en complexiteit van de taken. De druk neemt door extra opgaven zoals ruimtelijke transities toe, terwijl middelen, capaciteit, kennis en vaardigheden niet automatisch meegroeien. Maar ook een breder gebrek aan financiële middelen en gebrek aan bestuurlijk en maatschappelijk draagvlak voor erfgoed spelen een rol.’
Impasse
Bij sommige gemeenten was sprake van een impasse: er was daar zo weinig capaciteit beschikbaar dat zelfs het opstellen van een hulpvraag daar niet haalbaar was. Ook het interbestuurlijke toezicht (IBT) vanuit het ministerie van OCW haperde, ‘omdat deze geen toezichtstaak heeft en gemeenten en provincies beleidsvrijheid hebben’.
Verschillen
Lysias constateerde dat elke provincie actueel erfgoedbeleid voerde, maar bij gemeenten was dat in veel gevallen (nog) niet zo. Ook was er weinig zicht op budgetten. ‘De beschikbare informatie laat zien dat de genoemde bedragen sterk verschillen per gemeente, van nihil of alleen organisatie-inzet tot meerdere tonnen per jaar.’ Het programma Erfgoed en Overheid werd mede naar aanleiding van het Lysias-rapport opgezet.
Reacties: 1
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.
Die animo voor lokaal erfgoed geldt niet voor de provincie Utrecht, daar mag wat hen betreft haar hele Unesco gebied vol gezet worden met mega windturbines. Dit op basis van een door Populytics geselecteerd burgerforum waarvan volgens de Woo stukken exact 30% van de respondenten meent dat dit een resultaatgerichte gestuurde vragenlijst was.