Van bedrijventerrein naar woonwijk

Veel bedrijventerreinen stammen uit de jaren zeventig. Nu, ruim vijftig jaar later, zijn ze op en ligt verloedering op de loer. Gemeenten transformeren de gebieden vaak tot gemengde wijk, met ruimte voor wonen en lichte bedrijvigheid. Zo ook Amstelveen, waar Nieuw Legmeer moet verrijzen op de plek waar nu nog autobedrijven en andere ondernemingen zitten.

De storm laat de jas van wethouder Floor Gordon flink opwaaien: Legmeer is deze regenachtige vrijdagochtend, met windkracht 7, letterlijk een winderig bedrijventerreinen. Langs de Bouwerij, een brede weg met autobedrijven, een cateringondernemer en een scooterhandelaar, wapperen de bedrijfsvlaggen hard. Een enkele vlag is al gescheurd, al lijkt de schade niet van vanochtend.

‘Deze plek is niet toevallig gekozen’, zegt wethouder Gordon. Ze is wethouder in Amstelveen (D66) en verantwoordelijk voor de gebiedsontwikkeling van het bedrijventerrein. Over zo’n twintig jaar zijn de bedrijven met een zwaardere milieucategorie hier weg en staan hier zo’n 4.400 woningen naast bedrijfsruimtes en voorzieningen. Het wordt ‘een compacte stadswijk’, zegt Gordon, ‘met veel aandacht voor groen en duurzaamheid. Verdichting waar het kan en logisch is, en investering in groen op plekken waar dat nodig is voor de balans.’

Versteende vlaktes

Maar voor het zover is, moet er nog veel gebeuren. Het bedrijventerrein Legmeer is er één zoals er honderden zijn in het hele land: aangelegd in de jaren 70, maar inmiddels ernstig verouderd. De veelal non-descripte panden zijn niet duurzaam genoeg meer, te klein en soms ook domweg verouderd en verloederd. De versteende vlaktes – straat, stoep, parkeerplaatsen – maken het gebied weliswaar praktisch te gebruiken, maar ook erg onaantrekkelijk en grijs, zeker op een storm- en regenachtige ochtend als deze. De ‘traditionele’ bedrijvigheid heeft plaatsgemaakt voor een ratjetoe aan ondernemingen: een sportschool, een padelhal, autoverhuurders, een budgethotel.

Tegenover de gemeentewerf is een azc ingericht waar sinds 2024 zo’n zestig alleenstaande minderjarige asielzoekers opgevangen worden. Vijftig jaar geleden lag de Legmeer aan de rand van Amstelveen, maar in de afgelopen decennia is het steeds verder ingeklemd geraakt tussen de woonwijken. Met als gevolg dat kinderen het industrieterrein moeten doorkruisen om op school op bij de sportvereniging te komen. ‘Het is een soort eiland geworden’, zegt Gordon. Maar veilig voelt het niet.

‘Weet je wat het is’, zegt wethouder Gordon tijdens een wandeling over het terrein, ‘een deel van de panden voldoet niet meer aan de duurzaamheidseisen van deze tijd. Legmeer functioneert nu nog prima. Maar met de ontwikkeling anticiperen we op toekomstige leegstand en verloedering.’

Sloopkogel

En dus wacht de sloopkogel. De gemeente heeft grote ambities met Nieuw Legmeer, zoals de wijk wordt omgedoopt. Er moeten 4.400 woningen komen in de nieuwe woonwijk. Daarvan is 20 procent sociaal, en 40 procent in het middensegment. Daarbij gaat het zowel om huur- als om koopwoningen. Duurzaamheid en circulariteit zijn sleutelwoorden. Het voorlopig ontwerp voor de openbare ruimte van de wijk is dit najaar in een participatietraject voorgelegd aan de inwoners. Het toont veel meer groen dan nu het geval is, en waar nu nog de Grutterij loopt, ook al zo’n grijze, versteende industrieweg, heeft Amstelveen een waterweg ingetekend met groen aan beide kanten. In het hart van de wijk, waar nu nog de gemeentewerf ligt, komen een basisschool en een ‘centraal landschappelijk park’.

Er blijft in de gemengde wijk ruimte voor kleine ondernemingen. De fietsenhandel aan de Bouwerij kan wat de wethouder betreft bijvoorbeeld best terugkomen in de nieuwe wijk: handig immers voor alle nieuwe inwoners. Daarnaast moet de wijk autoluw worden, zodat er meer ruimte ontstaat voor mensen om elkaar op straat te ontmoeten. Geen overbodige luxe in een wijk waar veel hoogbouw ingepland is. Dat kan vanwege de nabijheid van luchthaven Schiphol niet overal in de regio. Gordon: ‘Omdat Legmeer niet onder de beperkingen van het Luchthavenindelingsbesluit (LIB) valt, en andere plekken in de gemeente wel, kiest Amstelveen hier bewust voor woningbouw. Omdat bedrijven zich wel onder de aanvliegroutes mogen vestigen, is het slimmer om ergens anders een veel duurzamer en toekomstbestendiger bedrijventerrein te realiseren.’

Grutto's

Gordon wijst ook op de Bovenkerkerpolder, ten zuidwesten van de nieuwe wijk. Het is een typische Hollandse polder, die doorloopt tot aan de Amstel een paar kilometer oostelijker. ‘We zien in dit weidevogelgebied regelmatig grutto’s opfladderen,’ zegt de wethouder. Dáár een nieuwe wijk bouwen, was geen optie, zegt de wethouder, vanwege de natuur en de beperkingen van het LIB. ‘Ik ben blij dat we een balans hebben gevonden, en dat we hier een duurzame wijk kunnen maken.’

Een eenvoudige operatie is het niet. Het dertig hectare tellende terrein telt nu nog tweehonderd bedrijven. En de grond is eigendom van niet minder dan 140 eigenaren. Amstelveen ontwikkelt het gebied de komende twintig jaar daarom stapsgewijs, in zestien clusters. Daarbij is de huidige indeling van de wijk leidend: het stratenplan blijft hetzelfde, zodat de gemeente geen hoge kosten hoeft te maken voor het verplaatsen van bijvoorbeeld kabels en leidingen. Wel wordt er nog een collectief warmtenet gepland.

Ondernemers

Wat gebeurt er met de bedrijven die nu op Legmeer gevestigd zijn? Zij moeten immers plaatsmaken voor de nieuwe ambities van Amstelveen. Het is niet de bedoeling dat zij uit de regio vertrekken, zegt Gordon. Ze zorgen immers voor werkgelegenheid, en er wordt geld verdiend. De wethouder spreekt van ‘een uitdaging’, ook omdat de andere bedrijventerreinen in de gemeente vol zijn. Aan de zuidkant van de stad ontwikkelt Amstelveen daarom ook voor omliggende gemeenten het nieuwe Bedrijventerrein Amstelveen Zuid (BTAZ). Direct naast de N201 is de bereikbaarheid goed. Zo onder de rook van Schiphol rijden de vrachtwagens hier af en aan. ‘We zijn dit project dus wel begonnen door nieuwe ruimte te creëren voor de bedrijvigheid,’ vat Gordon samen.

Dit is een ingekort versie. Lees het hele artikel in Binnenlands Bestuur 18 (inlog).