Energiedelen met wie je wilt

Sinds 2026 staat er in de Energiewet dat huishoudens of afnemers die lid zijn van een energiegemeenschap en bij dezelfde leverancier zitten energie kunnen delen als de energieleverancier dit aanbiedt. Op termijn moet het mogelijk worden dat individuele huishoudens en bedrijven onderling energie kunnen delen onafhankelijk van bij welke leverancier zij zitten. Beleidsmakers hebben nog veel (kennis)vragen over de ontwikkelingen en implicaties op het energiesysteem. Hoe werkt energiedelen en hoe wordt het geïmplementeerd in andere landen?

In samenwerking met TNO-experts Eva Winters en Aliene van der Veen ontwikkelde Energy.nl een pagina over Energiedelen, met onder andere de nieuwste rapporten over dit thema.

Energiedelen draagt bij aan weerbaarheid, duurzaamheid en flexibiliteit

Energiedelen is bedoeld om burgers weerbaarder te maken voor hoge energieprijzen, door ze te stimuleren om zelf actief te worden op het gebied van energie en zelf energie op te wekken, op te slaan en te verbruiken. Niet alleen huishoudens krijgen straks de kans om energie te delen, maar bijvoorbeeld ook bedrijven op een bedrijventerrein. Ook afnemers die zelf geen ruimte hebben op hun dak of niet de middelen hebben om te investeren in zonnepanelen, kunnen via een energiedeel-overeenkomst profiteren van duurzaam opgewekte elektriciteit. Daarbij verwacht men dat energiedelen, samen met passende prijsprikkels, ook bijdraagt aan het ontsluiten van meer flexibiliteit.

Energiedelen via een overeenkomst

Wie energie wil delen, maakt een energiedeel-overeenkomst waarin onder andere staat wie er deelt en welk percentage van de opgewekte energie (van hun productie) ze willen delen. De overeenkomst wordt geregistreerd bij de netbeheerder. Delen gebeurt op basis van kwartierwaarden. Dat betekent dat de energiegever per 15 minuten een percentage deelt met de energie-ontvanger. Alles wat de ontvanger binnen de 15 minuten verbruikt van het vooraf vastgestelde percentage wordt aangemerkt als ‘gedeeld’. Alle energie die in het kwartier niet wordt gebruikt, wordt aangemerkt als een teruglevering op het net van de ontvangende partij (zie wetsvoorstel). Er ligt nu een concept-wetsvoorstel om dit mogelijk te maken. Wijzigingen, bijvoorbeeld met betrekking tot hoe de energie verdeeld wordt over de ‘delers’; de verdeelsleutel, zijn nog mogelijk.

Europese landen hebben verschillende energiedeelmodellen

In verschillende landen is energiedelen al mogelijk. De energiedeelmodellen verschillen per land. Sommige landen kiezen voor een model waarin achteraf wordt bepaald hoeveel er is gedeeld per 15 minuten. Er is dan niet van tevoren al een percentage of andere verdeelsleutel afgesproken. Dit doen ze bijvoorbeeld in België en Portugal. Een van de lessen van het Vlaamse model is dat het belangrijk is dat de partijen die ‘geraakt’ worden door het delen, zoals de leverancier en de balanceringsverantwoordelijke, goed weten wie er deelt en onder welke voorwaarden. Anders kan dit tot onnodige extra kosten leiden bij deze partijen. Door inzicht te geven in de afspraken en goede voorspellingen kunnen zij beter hun risico’s inschatten en hun inkoopstrategie daarop afstemmen, om zo kosten te voorkomen. Het voordeel van dit model is dat er rekening kan worden gehouden met daadwerkelijk verbruik en dat het mogelijk minder complex is voor eindafnemers.

In Nederland wordt er nu een ander model uitgewerkt waarin energiedelen meegenomen wordt in het allocatieproces met een vooraf vastgestelde verdeelsleutel op basis van afgesproken percentages per 15 minuten. De energie die niet wordt gebruikt, wordt als teruglevering aangemerkt van de ontvangende partij. De ontvangende partij ontvangt hiervoor een terugleververgoeding en betaalt mogelijk terugleverkosten. Dit model zou doorontwikkeld kunnen worden naar een model waar energiedelers de dag vooruit kunnen aangeven hoe zij verwachten te gaan delen.

Energy.nl is een initiatief van TNO. Het platform biedt integrale en feitelijke kennis over de energietransitie voor beslissers en beleidsmakers. Hiermee richten we ons op iedereen die zich professioneel met de energietransitie bezighoudt en een cruciale rol speelt in het realiseren ervan: rijksoverheid, provincies, gemeenten, kennisinstellingen, bedrijfsleven, adviesbureaus en belangenorganisaties. Op Energy.nl delen we relevante onderzoeken van TNO en andere partijen, zoals CBS, CPB en PBL.