Tata-gemeenten zien toekomst voor staalbedrijf

Staalbedrijf Tata Steel heeft nog altijd toekomst, ‘mits deze samengaat met een aantoonbaar schonere, duurzame en veilige bedrijfsvoering’. Dat stellen de gemeenten Velsen, Heemskerk en Beverwijk in reactie op het voornemen van de omgevingsdienst om de vergunning van twee kooksgasfabrieken op het Tataterrein in te trekken.

De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied maakte afgelopen weekeinde bekend dat er een procedure is gestart om de vergunningen voor beide kooksgasfabrieken in te trekken. Volgens de dienst zijn er ‘structurele overschrijdingen van milieunormen, waaronder een te hoge uitstoot van zeer zorgwekkende stoffen (ZZS)’. Ondanks eerdere maatregelen van de omgevingsdienst zijn de overtredingen niet beëindigd. En de dienst heeft er weinig vertrouwen in dat Tata ‘binnen afzienbare tijd’ wel voldoet aan de normen, valt op te maken uit het persbericht van de dienst. Tata zelf zei in een reactie tegen persbureau ANP te gaan onderzoeken of de fabrieken versneld dicht kunnen.

Onzekerheid

De drie IJmondgemeenten stellen in een reactie aan Binnenlands Bestuur dat ‘handhavend optreden’ noodzakelijk is als blijkt dat de installaties van Tata niet voldoen aan de wet- en regelgeving. Wel wijzen ze erop dat het sluitingsvoornemen leidt tot ‘onzekerheid’ bij zowel het bedrijf als bij de medewerkers. ‘Het is van belang dat deze stappen zorgvuldig worden doorlopen.’ De gemeenten zijn hierbij niet aan zet: de provincie Noord-Holland is het bevoegd gezag voor de vergunningverlening en toezicht op Tata. De gemeenten zijn hierin formeel geen partij.

De gemeenten zien dus dat Tata Steel toekomst heeft in de IJmond, mits het bedrijf schoner wordt. Dat betekent dat de uitstoot en hinder ‘op korte termijn substantieel moeten afnemen’, dat het bedrijf de staalproductie versneld vergroend en dat er ‘uiterlijk richting 2030 een merkbaar gezonde leefomgeving wordt gerealiseerd, met behoud van werkgelegenheid’. Juist daarom, stellen ze, is het van belang dat er bij overtredingen adequaat wordt opgetreden en dat het bedrijf werkt aan structurele verbeteringen.

Boetes

De gemeenten stelden eerder met Tata en de provincie Noord-Holland, als bevoegd gezag voor het toezicht op het staalbedrijf, een programma op om het bedrijf schoner en duurzamer te maken. Onderdeel daarvan is het intensiveren van het toezicht en het aanscherpen van de vergunningen. Ook wordt er onderzoek gedaan naar de gezondheid, en is er aandacht voor verduurzaming. Dat programma is ‘in volle uitvoering’, aldus de drie gemeenten. De mogelijke sluiting van de kooksgasfabrieken vallen onder de afspraken over het verscherpte toezicht, stellen de gemeenten.

De voorgenomen intrekking van de vergunning van de kooksfabrieken is een nieuwe stap in het aangescherpte toezicht, aldus de gemeenten. In de onlangs gepubliceerde cijfers over het eerste kwartaal van 2026 maakte het bedrijf bekend dat het dit jaar in Nederland al meer dan 20 miljoen euro aan boetes heeft betaald vanwege het overtreden van de milieuregels rondom de kooksgasfabrieken.

‘Structurele overschrijdingen van milieunormen zijn per definitie zorgelijk’, stellen de drie gemeenten in het Tatagebied, ‘mede gezien de mogelijke effecten op de leefomgeving en gezondheid. Voor de IJmondgemeenten staat een zo gezond mogelijke leefomgeving centraal.’

Programma

Tata kwam maakte onlangs afspraken met de rijksoverheid over verduurzaming van de fabrieken. Onderdeel daarvan is een subsidie van 2 miljard euro om te vergroenen, zogeheten maatwerkafspraken. Critici stellen vraagtekens bij die overheidssteun, onder meer omdat het bedrijf volgens hen eigenlijk geen toekomst heeft in Nederland. Zo is er sprake van overproductie van staal, schreven economen eerder in het economentijdschrift ESB. Het gevolg is dat de prijzen zakken en staalbedrijven vooral nog overeind gehouden worden met subsidies.

De gemeenten zien desondanks dus wel toekomst voor het bedrijf, blijkt uit hun gezamenlijke reactie. ‘De IJmondgemeenten ondersteunen een toekomstperspectief waarin industrie en leefomgeving in balans zijn. Uitgangspunt daarbij is dat financiële steun aan Tata Steel onlosmakelijk verbonden moet zijn met harde, afdwingbare verbeteringen voor gezondheid en leefomgeving.’

Kortgeding

Afgelopen weekeinde kondigde de organisatie Gezondheid op 1 een kortgeding aan tegen de Staat om de maatwerkafspraken. Volgens de organisatie zou het rijk pas met steun over de brug mogen komen als er onafhankelijk, in een milieu-effectrapportage (mer) en in een gezondheidseffectrapportage (ger) is vastgesteld wat de gevolgen zijn voor de leefomgeving en de gezondheid. Dat kortgeding dient eind juni.