Betaalbare koop kan ook zonder instandhoudingstermijn

Met de wet versterking regie volkshuisvesting heeft Nederland een belangrijke stap gezet richting meer regie op de woningbouw. De wet definieert onder meer wanneer een koopwoning geldt als betaalbaar. Gemeenten zullen met ontwikkelaars afspraken moeten maken over de realisatie van betaalbare koopwoningen. Verkoop via het Nationaal Fonds Betaalbare Koopwoningen is een erkende manier om betaalbare koopwoningen te realiseren zonder gebruik te hoeven maken van instandhoudingstermijnen.

Een koopwoning valt in de categorie betaalbaar als deze wordt verkocht onder de betaalbaarheidsgrens (maximaal € 420.000 in 2026), en een instandhoudingstermijn van 1-10 jaar heeft óf een andere regeling kent die speculatie tegen gaat, zoals een vorm van verkoop onder voorwaarden. Het Nationaal Fonds Betaalbare Koopwoningen maakt gebruik van zo'n vorm van verkoop onder voorwaarden (KoopStart-regeling). De ondersteuning die starters bij aankoop ontvangen in de vorm van een koperskorting, vloeit bij verkoop van de woning terug naar het fonds, inclusief een deel van de waardeontwikkeling. Een instandhoudingstermijn is dan niet nodig. Daarnaast voorkomt deze aanpak dat publieke middelen slechts één keer effect hebben en zorgt ervoor dat betaalbare koopwoningen ook op langere termijn onderdeel blijven van de oplossing voor de woningmarkt.

Meer ruimte voor projecten

Betaalbaarheidsinstrumenten maken woningbouwprojecten mogelijk die anders niet van de grond zouden komen. In veel gebiedsontwikkelingen staan gemeenten voor de opgave om een aanzienlijk aandeel betaalbare koopwoningen op te nemen. Dat is maatschappelijk wenselijk, maar brengt vaak financiële uitdagingen met zich mee. Door gebruik te maken van betaalbaarheidsinstrumenten als KoopStart kunnen ontwikkelaars een lagere verkoopprijs bieden zonder dat het prijsverschil ten laste komt van het projectresultaat. Zo ontstaat er ruimte om meer betaalbare koopwoningen in de planvorming op te nemen en komen projecten sneller tot ontwikkeling. Dit draagt direct bij aan de doelstelling van de wet om voldoende betaalbare woningen te realiseren.

Anti-speculatie

De wet versterking regie volkshuisvesting erkent expliciet het belang van constructies die de betaalbaarheid langdurig borgen en tegelijkertijd speculatie tegengaan. Voor betaalbare koopwoningen geldt dat gemeenten gebruik kunnen maken van regelingen die de koper ondersteunen bij de aankoop zonder dat er cadeautjes van publieke middelen worden weggegeven aan ontwikkelaar of koper. Via het Nationaal Fonds Betaalbare Koopwoningen kunnen ontwikkelaars en woningcorporaties nieuwbouwwoningen tegen een lagere prijs dan de marktprijs aan koopstarters verkopen. Hierdoor wordt een woning bereikbaar voor huishoudens die anders nét buiten de boot vallen én wordt deze woning volgens de wet gezien als betaalbare koop.

Versnellen woningbouwopgave

Betaalbaarheidsinstrumenten vormen niet alleen een hulpmiddel voor starters, maar zijn ook een praktisch instrument voor gemeenten en ontwikkelaars om de woningbouwopgave te versnellen. Cijfers laten zien dat er behoefte is aan deze betaalbaalbaarheidsinstrumenten. Zo hebben ontwikkelaars inmiddels tientallen miljoenen euro’s bij het fonds aangevraagd voor honderden betaalbare koopwoningen. Het laat zien dat er in de markt veel bereidheid bestaat om betaalbare koop te realiseren, mits daarvoor de juiste instrumenten beschikbaar zijn.