Rekenkamer oneens met aanpak Rotterdam van te hoge huren

Nieuw onderzoek van de Rekenkamer Rotterdam bevestigt dat het lastig is om te hoge woonhuren aan te pakken doordat bewoners huiverig zijn om te melden dat zij te veel moeten betalen. Dit bleek eerder deze maand al uit onderzoek van Binnenlands Bestuur. De rekenkamer concludeert dat in de gemeente Rotterdam niet meer dan 34 huurverlagingen plaatsvonden vanaf het ingaan van de Wet betaalbare huur begin 2025 tot en met maart 2026.

Huurders melden ‘zeer beperkt’, schrijft de Rekenkamer Rotterdam. ‘De lage meldingsbereidheid is te verklaren: huurders brengen zichzelf in een kwetsbare positie met een melding. Er bestaat angst voor de gevolgen, terwijl huurders tegelijkertijd verwachten dat een melding niets oplevert.’

Bij een steekproef van de gemeente in de wijk Carnisse bleek dat huurders in 62 procent van de bezochte woningen te veel betaalden. Volgens de rekenkamer kan dit zelfs een onderschatting is, omdat ‘bij veel woningen die in slechte staat verkeren niet wordt opengedaan door de huurder. Waarschijnlijk spelen juist onder deze huurders veel problemen.’

Panden overnemen

Zelfs zonder dat bewoners meldingen doen, is ‘informeel’ wel bekend welke verhuurders de Wet betaalbare huur overtreden en een te hoge huurprijs vragen. De rekenkamer oordeelt dat de gemeente zich meer rechtstreeks op die verhuurders moet richten en minder op het overtuigen van bewoners om een melding te doen. Vervolgens zou de gemeente sneller dan nu boetes moeten opleggen of panden overnemen. Daarnaast kan de gemeente de meldingsbereidheid van huurders vergroten door te regelen dat zij in het uiterste geval in een noodwoning van een woningcorporatie kunnen.

De gemeente Rotterdam is het met veel van de conclusies van de rekenkamer eens. Wel benadrukt het gemeentebestuur dat de nieuwe juridische instrumenten die de Wet betaalbare huur biedt pas sinds vorig jaar ingezet kunnen worden, en pas sinds juli 2025 als het gaat om bestaande huurovereenkomsten.

Scherpere handhaving

Sinds afgelopen zomer is de handhaving in Rotterdam aangescherpt, zegt de gemeente. Sneller dan eerder wordt bestraffend opgetreden. Wel kan de informatiepositie van de handhavers zwak zijn, omdat niet altijd duidelijk is wie de verhuurder is van de woningen. ‘De gemeente heeft vaak alleen zicht op de eigenaar van een pand, terwijl de verhuur via beheerders of andere tussenpartijen kan plaatsvinden, of zelfs via een netwerk van verhuurders en/of BV’s’, reageert de gemeente. ‘Vanuit het ministerie van Binnenlandse Zaken wordt er inmiddels gewerkt aan een landelijk huurregister. De gemeente Rotterdam wordt bij het ontwerp betrokken.’

Niet overtuigend

Deze reactie van het Rotterdamse bestuur op het onderzoek overtuigt de rekenkamer niet. De rekenkamer zegt de aangescherpte handhavingsstrategie nooit op papier te hebben gekregen, terwijl ze er wel naar heeft gevraagd. ‘Tijdens ons onderzoek is geen uitgewerkte aanpak en handhavingsstrategie aangetroffen, laat staan een aanscherping hiervan.’

Ook vindt de rekenkamer het jammer dat de gemeente wil doorgaan met straatacties, oftewel het aanbellen bij woningen waar vermoedelijk de huur te hoog is. Volgens de onderzoekers is dit tamelijk zinloos. ‘De ervaring leert namelijk dat het merendeel van de huurders zo wantrouwend is dat de deur niet wordt opengedaan. Het aantal meldingen uit de wel gevoerde gesprekken is vervolgens zeer beperkt.’

Noodwoningen

Tot slot wil de gemeente huurders beter laten weten dat er eventueel noodwoningen voor hen zijn. Een probleem is alleen dat er maar weinig voorradig zijn. ‘In zeer excessieve situaties kan tijdelijk gebruik gemaakt worden van een noodwoning van de woningcorporaties’, meldt het gemeentebestuur. ‘Deze noodwoningen zijn echter zeer schaars en ook bedoeld als vangnet voor andere problematiek dan huurmisstanden. Daardoor is het eenvoudigweg niet mogelijk om alle huurders die een melding doen een noodwoning als vangnet aan te bieden.’