Een staalfabriek verander je niet van vandaag op morgen

Staal maken heeft impact op de omgeving. Het kan op het terrein van Tata Steel onder meer zorgen voor stof, geluid en geur. Daarom werkt Tata Steel al jaren aan maatregelen om die impact te beperken. Installaties zijn aangepast, processen overkapt en nieuwe filters en afzuigsystemen geplaatst. Tegelijkertijd bereidt het bedrijf een veel grotere verandering van het productieproces voor. Daarmee wil Tata Steel de impact op de leefomgeving verder verminderen én de CO₂-uitstoot van de staalproductie sterk terugdringen.

Die aanpak begon niet met het Groen Staal Project. In 2019 startte Tata Steel bijvoorbeeld een verbeterprogramma met ruim dertig maatregelen en een investering van meer dan 300 miljoen euro. Een groot deel daarvan is inmiddels gerealiseerd, terwijl nieuwe maatregelen worden voorbereid.

Van windscherm tot grote ‘stofzuiger’

Een deel van de veranderingen is inmiddels zichtbaar op het terrein:

• Rond de kolenvelden staat bijvoorbeeld een windscherm van 18 meter hoog en ongeveer een kilometer lang. Het vermindert de invloed van de wind op de opgeslagen grondstoffen en beperkt daarmee het verwaaien van stof.
• Bij de Pelletfabriek staat een grote ontstoffingsinstallatie. Deze bevat 6.000 filterzakken en in totaal 60 kilometer filterdoek. De installatie zuivert rookgassen en is bedoeld om onder meer lood, zware metalen en stof af te vangen.
• Ook de verwerking van ROZA-slak, een bijproduct van de ijzerproductie, is aangepast. Dit gebeurt nu in een grote hal om de uitstoot van grafiethoudend stof tijdens de verwerking te voorkomen. Bij de hoogovens zijn daarnaast extra afzuigkappen geplaatst om stof af te zuigen.

Het zijn voorbeelden van maatregelen waarmee bestaande installaties en processen worden aangepast terwijl de staalproductie doorgaat.

De volgende stap vraagt om een ander productieproces

Ook het efficiënter omgaan met energie is al langer onderdeel van de aanpak. Tata Steel werkt onder meer aan verbeteringen van productieprocessen, het hergebruik van restwarmte en grondstoffen en energiezuinigere installaties. Maar aan het optimaliseren van de bestaande staalproductie zit een grens. Voor een veel grotere vermindering van de CO₂-uitstoot moet uiteindelijk de manier waarop staal wordt gemaakt veranderen.
Maar aan het verbeteren van bestaande processen zit een grens. Volgens Tata Steel komt bijna 70 procent van de CO₂-uitstoot vrij in het huidige productieproces. Om die uitstoot veel verder terug te dringen, moet daarom de manier waarop staal wordt gemaakt fundamenteel veranderen.

Dat is een belangrijk onderdeel van het Groen Staal Project. Tata Steel wil een deel van de huidige productieroute met hoogoventechnologie vervangen door een DRI-installatie en een elektrische oven. Volgens berekeningen die zijn beoordeeld door ingenieursbureau Mott MacDonald kan na realisatie van de eerste fase de directe CO₂-uitstoot van de staalproductie met ruim 40 procent afnemen. Deze berekening vergelijkt de toekomstige situatie met een uitgangssituatie die is afgeleid van de productie en uitstoot in 2018.

Ook nieuwe maatregelen voor de omgeving

De plannen gaan niet alleen over CO₂. Binnen het Groen Staal Project worden ook extra maatregelen voorbereid die zijn gericht op de leefomgeving.

Zo wil Tata Steel opslagvelden voor ertsen en het schrootpark overkappen, een windscherm rond een mengveld plaatsen en delen van de slakverwerking overdekken. De maatregelen zijn bedoeld om de verspreiding van stof, en bij het schrootpark ook geluid, te beperken. Voor de overkappingen en windschermen zijn inmiddels vergunningen aangevraagd.

Van plan naar uitvoering kost jaren

Een industriële transitie van deze omvang begint niet bij de bouw. Voordat nieuwe installaties kunnen worden gerealiseerd, moeten technische ontwerpen worden uitgewerkt en zijn onder meer onderzoeken, vergunningprocedures en investeringsbesluiten nodig. Ook de benodigde energie-infrastructuur speelt een rol. De uiteindelijke realisatie van het Groen Staal Project is van deze en andere voorwaarden afhankelijk.

Daarmee is zo’n verandering niet alleen een technische opgave voor een bedrijf. Techniek, vergunningverlening, infrastructuur en investeringsbesluiten moeten bij elkaar komen voordat een volgende stap kan worden gezet. Tegelijkertijd blijft de bestaande staalproductie functioneren terwijl de nieuwe productieroute wordt ontwikkeld.

Juist hierin zit een bredere bestuurlijke uitdaging. Grote industriële verduurzamingsprojecten vragen niet alleen om nieuwe technologie en investeringen van bedrijven, maar ook om tijdige besluitvorming en de juiste randvoorwaarden. Het Groen Staal Project laat daarmee in de praktijk zien hoeveel verschillende onderdelen samenkomen bij de verduurzaming van de Nederlandse industrie.

Verbeteren terwijl de grote omschakeling wordt voorbereid

De voorbereiding van het Groen Staal Project betekent ondertussen niet dat andere verbeteringen wachten. De afgelopen jaren zijn bestaande installaties aangepast en nieuwe maatregelen voorbereid, terwijl tegelijkertijd wordt gewerkt aan een fundamentele verandering van het productieproces.

Meer informatie: Groen Staal Project

---

Dit artikel is onderdeel van een contentserie van Tata Steel Nederland. Deze serie gaat over het verkleinen van de CO2-voetafdruk en de uitstoot van stoffen met een gezondheidsrisico. In september 2026 hebben Tata Steel Nederland, de Rijksoverheid en de provincie Noord-Holland hebben de Joint Letter of Intent (JLoI) voor de maatwerkafspraken over het Groen Staal-project verlengd tot 1 maart 2027. De extra tijd is nodig om verschillende complexe onderwerpen verder uit te werken en toe te werken naar een definitieve maatwerkafspraak en investeringsbeslissing. De gezamenlijke ambitie blijft ongewijzigd: een schonere, groenere en toekomstbestendige staalproductie in IJmuiden. De uitvoering van het Groen Staal Project vindt plaats in fases en hangt onder meer af van vergunningen, investeringsbesluiten, financiering, energie-infrastructuur en de beschikbaarheid van energie en grondstoffen.