De Noordelijke overheden liggen voortdurend overhoop met demissionair klimaatminister Sophie Hermans. Ze waren al tegen de routes die zij kiest voor de kabeltracés die van twee toekomstige windparken op zee naar de Eemshaven moeten leiden. De provincie Groningen ging kortgeleden ook in beroep bij de Raad van State tegen Hermans’ besluit om zoutwinning in de regio langer toe te staan. En nu is er een geschil over de toekomstige winning van aardgas in het noorden.
Noorden staat met gaswinning recht tegenover Hermans
De Noordelijke overheden zijn het niet eens met het akkoord dat de demissionair minister kortgeleden sloot met olie- en gasbedrijven.
Donderdagmiddag sprak de minister over dit laatste in de Tweede Kamer, met de vaste Kamercommissie voor Mijnbouw. Duidelijk werd dat de bewindsvrouw het cruciaal vindt dat er nog jarenlang gas gewonnen wordt uit de tientallen kleine noordelijke velden. Uitgangspunt is dat aardgas nog tot 2045 nodig is voor de energievoorziening, het liefst zoveel mogelijk uit eigen land. De drie noordelijke provincies hebben alleen weinig zin om hier aan bij te dragen.
Batendeling
Daarnaast wil Sophie Hermans niks veranderen aan de ‘batendeling’ die zij nu met de sector heeft afgesproken: de regio’s kunnen 5 procent van de netto omzet tegemoet zien. De provincies vinden dat schraal, gezien de rijksoverheid 70 procent van de omzet zou krijgen. Maar Hermans zegt: ‘Heel soms moeten we onze zegeningen durven te tellen, ook al realiseer ik me dat er altijd wensen voor meer zijn.’ Friesland ziet dat totaal anders: zij vindt een derde van de opbrengst veel redelijker.
Die batendeling op zichzelf is nieuw, als onderdeel van het recente Sectorakkoord gaswinning op land, dat haar ministerie een paar weken geleden sloot met staatsbedrijf EBN en brancheorganisatie Element NL, dat twaalf gas- en oliebedrijven vertegenwoordigt. Gezicht van deze brancheorganisatie is oud-minister van Landbouw, namens het CDA, Gerda Verburg.
Diepe Ondergrond
Dit sectorakkoord beschrijft de afspraken tussen de drie partijen over de batendeling, de vergunningaanvragen en het betrekken van de mensen die in de buurt van een winning wonen. Daarnaast wordt gewerkt aan het Programma Duurzaam Gebruik Diepe Ondergrond (DGDO), waarin ecologische en sociale voorwaarden voor winningen zwart op wit komen te staan.
Hermans verweerde zich woensdag tegen de klacht dat het Noorden te weinig bemoeienis heeft gehad met het sectorakkoord, door te stellen dat de opmerkingen van de provincies een plek zullen krijgen in dat losse programma.
LNG uit de VS
In schriftelijke Kamervragen die woensdag een antwoord kregen, beklemtoont Hermans dat aardgas uit eigen land relatief klimaatvriendelijk is. Sinds het afzweren van het Russisch gas na de inval in februari 2022 van dit land in Oekraïne, voert Nederland veel liquide gas (LNG) in. Maar LNG uit de VS heeft wel een zes tot zeven keer zo grote CO2-emissie als Nederlands aardgas en zelfs geïmporteerd Noors gas. LNG uit Qatar geeft vier keer meer uitstoot.
Volgens cijfers van staatsbedrijf EBN kwam tot voort kort 27 procent van het aardgas uit de Verenigde Staten, wat garant stond voor 66 procent van de CO2-uitstoot van het totale Nederlandse gasverbruik. Van de gaswinning kwam 38 procent uit Nederland zelf, vooral uit gasvelden onder de Noordzee. Dit aardgas veroorzaakte vorig jaar 11 procent van het totaal aan emissies.
30 kuub
Momenteel verbruiken we in Nederland nog ongeveer 30 miljard kuub per jaar. Met al het gas dat rendabel uit de kleine velden gewonnen kan worden, zowel van onder de Noordzee als op land, zouden we anderhalf jaar kunnen doen. Maar het is de bedoeling deze kleine velden nog 20 tot 25 jaar te gebruiken, en elk jaar zo’n 1,5 tot 2 miljard kuub naar boven te halen. Ongeveer twee derde hiervan komt dan vanonder de Noordzeebodem, de rest van land.
Eén probleem voor het rijk: de noordelijke provincies willen geen gaswinning op land meer. De grootste potentie voor winning bevindt zich in Friesland en voor een klein deel in Drenthe. Daarnaast blijft ook Groningen interessant. Maar in het gloednieuwe provincieakkoord Mit mekoar staat dat het provinciebestuur wil dat de winning uit de kleine velden zo snel mogelijk ophoudt.
Veenweiden
De provincies Drenthe en Friesland wijzen er op hun beurt op dat zij sowieso geen gaswinning meer willen in veenweidegebieden. De demissionair minister heeft met de Friese overheden afgesproken dat dit jaar een meerjarig onderzoek start naar de gevolgen van gaswinning in juist deze gebieden.
De provincies willen wachten op de uitslag daarvan, maar Hermans ziet geen reden op voorhand de winning in de veenweiden te stoppen. De provincie Friesland schrijft echter: ‘Het is dan ook onverantwoord om nu door te gaan met de verlening van vergunningen voor gaswinning in veenweidegebieden.’
Een bestuurslid van Wetterskip Fryslân zei eerder deze maand in een reactie op het sectorakkoord: ‘We weten dat gaswinning in het veenweidegebied het water- en bodemsysteem onherstelbaar aantast.’ En: ‘Ook in de noordelijke kleischil van Fryslân is gaswinning ongewenst vanwege verzilting en de al aanwezige invloeden van de historische gaswinning in het Groninger gasveld.’
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.