Minder lege panden in de Randstad

Terwijl de bevolking van de Randstad fors groeit, krimpt het aanbod aan winkels. Tussen 2021 en 2025 nam het aantal inwoners met 3,7 procent toe, maar daalde het aantal winkels met 8 procent. Verder lijkt de sterke groei van horeca tussen 2016 en 2021 voorbij. Toch is de leegstand de afgelopen jaren fors gedaald. Uiteraard zijn er lokale verschillen: er zijn ook gemeenten waar de leegstand is gestegen. Dat blijkt uit onderzoek van Ipsos I&O samen met Sweco en Movares.

Minder winkels

Terwijl de bevolking in de Randstad stevig blijft groeien, neemt het winkelaanbod juist af. In 2025 telde de regio zo’n 36.700 winkels, goed voor een totaal winkelvloeroppervlak (wvo) van ruim 11,2 miljoen vierkante meter. Opvallend is de tegenstrijdige ontwikkeling: het aantal inwoners nam in vier jaar tijd met 3,7 procent toe, terwijl het aantal winkels met 8 procent daalde. Ook het totale winkelvloeroppervlak kromp, zij het minder sterk, met 3 procent. De ontwikkelingen verlopen bovendien niet overal gelijk.

Groei horeca lijkt voorbij

De sterke groei van horeca tussen 2016 en 2021 lijkt voorbij. Sinds 2021 is het aantal horecazaken per saldo nauwelijks veranderd. Waar de Randstad in dat jaar 19.885 zaken telde (exclusief hotels en coffeeshops), zijn dat er inmiddels 20.006. De opgebouwde coronaschulden en hoge lasten zijn veelal oorzaak voor faillissementen en bedrijfsbeëindigingen. Binnen de sector tekent zich wel een duidelijke verschuiving af. Met name de grote binnensteden blijven groeien als horecalocatie, en ook wijkcentra laten een opvallende toename zien. Buiten de winkelgebieden neemt het horeca-aanbod juist af.

Leegstand sterk gedaald

Landelijk daalt de winkelleegstand al sinds 2016, maar in de Randstad voltrok zich een eigen dynamiek. In dat jaar lag het leegstandspercentage (het aandeel leegstaande meters ten opzichte van het totale aanbod) in die regio met 10,4 procent (gemeten in m² winkelvloeroppervlak) nog duidelijk boven het landelijk gemiddelde van 8,2 procent. Die achterstand leidde tot een gevoel van urgentie om leegstand terug te dringen, winkelgebieden te versterken en functies te herstructureren. Met succes. Tussen 2016 en 2022 daalde de leegstand in de Randstad aanzienlijk, tot het laagste punt in 2022: 4,9 procent. Daarmee dook de regio zelfs onder het landelijke gemiddelde van 5,4 procent.

Niet elke gemeente profiteert

Achter de dalende leegstand in de Randstad schuilt een gevarieerd lokaal beeld. In het merendeel van de gemeenten neemt de leegstand af, maar er zijn ook plekken waar juist een stijging zichtbaar is. Denk aan Wijk bij Duurstede, Edam-Volendam, Waterland en Amstelveen. Dit hangt samen met beperkte groei van de bevolking (of krimp), ligging ten opzichte van grotere centrumgebieden in buurgemeenten, en de ruimtelijk-functionele structuur van de centrumgebieden.