Groen staal vraagt om consistent beleid

Tata Steel Nederland (TSN) wil verduurzamen en zet in op de productie van groen staal. Dit vraagt om grote, langjarige investeringen. Deze zijn alleen mogelijk als overheden – waaronder ook ‘Europa’ – zorgen voor de juiste randvoordwaarden: consistent beleid, een eerlijk speelveld, en voldoende duurzame energie. Niet alleen voor de staalproductie, maar voor de gehele industrie. Dit stelt Jeroen Klumper, directeur Duurzame Transitie.

Stichting Natuur en Milieu en Tata Steel Nederland. Het zijn twee partijen die je niet per se snel bij elkaar zou verwachten. Toch vonden ze elkaar begin dit jaar in een gezamenlijke brief aan toenmalig minister-president Schoof. De oproep, in aanloop naar een informele Europese Raad, was duidelijk: voer consistent beleid op het gebied van CO₂-uitstoot. Houd vast aan het Europese Emissiehandelssysteem, het ETS, waarbij grote bedrijven betalen voor de CO₂-die ze uitstoten. Maar richt de inspanningen vooral op het effectief maken van het CBAM‑instrument, zodat buitenlandse producenten vergelijkbare CO₂‑kosten betalen als Europese bedrijven.

Afbouw emissierechten handhaven als slimme, effectieve prikkel

Jeroen Klumper licht de oproep toe: ‘De industrie kan alleen doorpakken en investeren als beleid stabiel en voorspelbaar is. Juist ook als de geopolitieke spanningen toenemen, zoals nu het geval is. Voor ons is het simpel: groen staal, zoals wij dat willen gaan maken, is nu nog veel duurder dan staal uit traditionele hoogovens. Tegelijkertijd hebben traditionele hoogovens een hoge emissie van CO₂. Het Europees Emissiehandelssysteem beprijst dergelijke uitstoot, maakt het zelfs telkens weer duurder. Dat is een slimme, effectieve prikkel. Het helpt ons als bedrijf om daadwerkelijk de slag naar groen staal te maken. Als we onze verduurzamingsplannen doorzetten leidt dit tot minstens 40% en eventueel zelfs tot 57% minder CO₂-uitstoot.’

Doorpakken met CO₂-heffing aan Europese grens

Naast het Europees Emissiehandelssysteem als ‘ordenend principe’ is er ook nog CBAM, wat staat voor ‘Carbon Border Adjustment Mechanism’. Met dit instrument kunnen EU-landen onder andere producten die van buiten de EU worden geïmporteerd, zoals staal, een CO₂-heffing opleggen. Het instrument is beschikbaar, maar wordt nog steeds niet volledig omarmd door Europese landen. Klumper betreurt dit: ‘Zolang CBAM niet volledig operationeel is, blijven Europese (staal)bedrijven in het nadeel. In zo’n markt hebben bedrijven die willen verduurzamen bescherming nodig tegen producenten uit bijvoorbeeld China die tegen geen CO₂ beprijzing hebben. Het speelveld moet gelijk en eerlijk zijn en de randvoorwaarden stabiel. Alleen zo kunnen wij als TSN onze businesscase rond krijgen en onze ambitie waarmaken: structurele verduurzaming, productie van groen staal.’

Meer groene stroom, meer duurzame energie nodig

De nieuwe beoogde installaties van TSN zijn rondom 2030 in gebruik. Ze gaan werken op basis van elektriciteit, aardgas, biomethaan en waterstof. De infrastructuur is er nog niet op ingericht, weet Klumper. Hier zou met name de Nederlandse overheid nog kunnen bijdragen. ‘Om de regio, en dus ook Tata Steel, te verduurzamen is meer groene stroom nodig, meer duurzame energie. Dat vraagt om investeringen in een netwerk voor duurzame energiebronnen, zoals waterstof. Daarnaast zijn de netwerkkosten van elektriciteit voor grote verbruikers duurder dan in omringende landen, wat onze concurrentiepositie onder druk zet. Gelukkig heeft het huidige kabinet aangegeven dat het deze kosten wil verlagen.’

Lokale en provinciale bestuurders

‘Europa’ en ‘Den Haag’ kunnen dus ieder op hun manier bijdragen aan succesvolle verduurzaming van de staalproductie in Nederland. Voor het slagen van deze transitie is de inzet op regionaal niveau echter onmisbaar. Klumper: ‘Investeren in verduurzaming gaat hand in hand met economische weerbaarheid en strategische autonomie, niet alleen nationaal maar juist ook regionaal. Lokale en provinciale bestuurders vervullen hierin een belangrijke rol, mede omdat bedrijven in de regio met vergelijkbare uitdagingen te maken hebben. Het uitdragen van steun is essentieel voor het creëren van draagvlak, onder meer voor maatregelen gericht op een gezondere leefomgeving. Zo draagt een succesvolle transitie bij aan zowel duurzaamheidsdoelen als een sterke regio.’

Dit artikel is onderdeel van een reeks artikelen over de verduurzaming van Tata Steel Nederland.