Meer droogte, minder zoetwater: wie betaalt straks de rekening?

De bestuurders van twaalf waterschappen willen dat het kabinet structureel meer investeert in de beschikbaarheid van zoetwater. Tegelijkertijd roepen tien brancheorganisaties de Tweede Kamer op de voorgenomen verhoging van de belasting op leidingwater te schrappen. Die levert volgens hen geen extra waterbesparing of drinkwater op.

De extreme droogte van afgelopen zomer heeft laten zien hoe kwetsbaar het watersysteem is, zeggen de dijkgraven en watergraven. De droge zomer heeft Nederland hard geraakt en maakte duidelijk dat waterbeschikbaarheid ook economisch van belang is. Kredietverzekeraar Allianz raamde de economische schade door de hitte en droogte op 9,2 miljard euro. ‘Zonder voldoende zoetwater komen landbouw, industrie, drinkwatervoorziening, scheepvaart, natuur en leefbaarheid onder druk te staan’, stellen de bestuurders. ‘Droogtemaatregelen dulden geen uitstel meer.’

Meer geld voor zoetwater

De waterschappen willen structureel meer geld voor het Deltaprogramma Zoetwater. Dat programma bevat projecten om de beschikbaarheid van zoetwater op peil te houden. De Algemene Rekenkamer stelde vorige maand vast dat de uitvoering vertraging oploopt en projecten daardoor duurder uitvallen. De doelen van het programma zijn volgens de Rekenkamer niet concreet en meetbaar genoeg.

Minister Vincent Karremans (Infrastructuur en Waterstaat) maakte onlangs bekend dat er in het programma wordt gesneden. Zo komt geld vrij voor onderhoud en vernieuwing van infrastructuur. Volgens de waterschapsbestuurders is juist structureel meer financiering nodig. ‘Niets doen is geen besparing, maar het vooruitschuiven van een steeds grotere rekening.’

Ernstige droogte en watertekorten

Op de hoge zandgronden in het oosten, zuiden en midden van Nederland is er vrijwel ieder jaar sprake van ernstige droogte en watertekorten. Door de hogere ligging stroomt water er sneller weg en raken reserves in droge perioden snel uitgeput. Dit jaar voerden grote rivieren, zoals de Rijn, bovendien veel minder water uit het buitenland aan. De waterschappen verwachten dat zulke situaties door klimaatverandering vaker voorkomen. Zij willen onder meer de opvangcapaciteit van het hoofdwatersysteem vergroten, strengere regels voor grondwateronttrekking en meer hergebruik van gezuiverd afvalwater.

Belasting omhoog

Terwijl de waterschappen bij het kabinet pleiten voor meer investeringen, dringen de tien brancheorganisaties, waaronder de Vereniging van waterbedrijven in Nederland (Vewin), er bij de Tweede Kamer op aan de belastingverhoging op drinkwater te schrappen.
Vanaf 1 januari stijgt het tarief met 10 cent, naar 0,537 euro per 1000 liter. Dat bedrag betreft alleen de belasting, niet de totale prijs van drinkwater. Een Nederlands huishouden betaalt momenteel gemiddeld ongeveer 2,70 euro voor 1000 liter drinkwater.

De verhoging levert naar verwachting jaarlijks 111 miljoen euro op. Dat bedrag dient als dekking voor andere maatregelen. De organisaties vinden dat huishoudens, bedrijven en instellingen daardoor meer betalen zonder dat er extra water beschikbaar komt. Onderzoek van het ministerie wees twee jaar geleden uit dat een hogere belasting ‘geen of slechts heel weinig effect’ heeft op het drinkwatergebruik.