Gemeenten maken in toenemende mate gebruik van de Wet voorkeursrecht gemeenten om gronden aan te kopen. In de periode 2021-2025 ging het om in totaal 13.000 hectare.
Gemeenten vaker de boer op voor grond
Gemeenten kochten de afgelopen jaren jaarlijks meer grond dan voor 2019.
Explosieve stijging
Dat blijkt uit onderzoek van BNR met behulp van data-analyses van vastgoedadviseur Savills. Inzet van het zogeheten voorkeursrecht verplicht eigenaren om grond eerst aan gemeenten aan te bieden wanneer ze die willen verkopen.
Sinds 1990 is de Wet voorkeursrecht gemeenten (WVG) 1575 keer definitief vastgesteld. Bijna driekwart van de gevallen vond plaats in de afgelopen vijf jaar, zo blijkt uit het onderzoek. Dat was goed voor in totaal ongeveer 13.000 hectare grond. ‘De inzet van het voorkeursrecht is de afgelopen jaren geëxplodeerd', aldus Charlotte de Mos van Savills tegen BNR.
Een voorkeursrecht garandeert overigens niet dat gemeenten die grond altijd kopen; het geeft hun enkel als eerste de optie tot koop. Daarna pas komen de percelen vrij op de markt.
Actiever
Op verzoek van BNR analyseerde Savills transactiedata uit het Kadaster, via Stichting Vastgoeddata. Dit om te zien hoe vaak gemeenten staan vermeld als koper. Daaruit blijkt dat gemeenten ook daadwerkelijk actiever zijn op de grondmarkt dan tien jaar geleden. Ze kochten de afgelopen jaren jaarlijks meer grond dan voor 2019.
TU Delft
Eerder onderzoek van de Delftse hoogleraar bouwkunde Willem Korthals Altes liet dezelfde trend zien. Hij constateerde eind vorig jaar al dat gemeenten stilaan weer meer waren gaan uitgeven aan grondverwerving en ontwikkeling van bouwlocaties. Sinds 2023 is er een voorzichtige stijging te constateren in de gemeentelijke uitgaven op het gebied van grondverwerving en investeringen in bouw- en woonrijp maken. Eind 2024 was dat opnieuw licht gestegen tot 4,1 miljard euro, zo berichtte Binnenlands Bestuur in oktober 2025 naar aanleiding van diens onderzoek.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.