De aanhoudende droogte dwingt waterschappen, regio’s en Rijkswaterstaat tot steeds ingrijpendere maatregelen. In Zeeland geldt vrijwel overal een verbod op het oppompen van oppervlaktewater, terwijl in het westen verdere verzilting wordt geaccepteerd om de dijken stabiel te houden. In Twente is het Twentekanaal voor onbepaalde tijd afgesloten voor de scheepvaart.
Droogte dwingt waterbeheerders tot harde ingrepen
Droogte dwingt waterbeheerders tot harde maatregelen om de natuur, dijken, landbouw en waterpeil te beschermen.
Grote gevolgen
Ondanks lichte neerslag in de afgelopen week is het neerslagtekort in Nederland verder opgelopen. Het tekort ligt volgens de nieuwste droogtemonitor van Rijkswaterstaat ver boven het gemiddelde voor deze tijd van het jaar. Ook zijn de grondwaterstanden op veel plaatsen laag tot zeer laag.
Vooral de hogere delen van Nederland en Zeeland, Noord-Brabant en Limburg ondervinden grote gevolgen. Gewassen groeien minder goed en de kans op schade neemt toe. Gebieden die minder afhankelijk zijn van grondwater, zoals Flevoland en Friesland, ervaren minder problemen. Met opnieuw een warme periode en nauwelijks regen in het vooruitzicht zullen de grondwaterstanden en waterpeilen verder dalen.
Uitzonderlijk verbod in Zeeland
In vrijwel heel Zeeland mag voorlopig geen water uit sloten, rivieren en kreken worden gehaald. Waterschap Scheldestromen noemt het onttrekkingsverbod een uitzonderlijke maatregel. Die moet voorkomen dat het waterpeil verder zakt en de natuur onomkeerbaar wordt beschadigd.
Op veel plaatsen staat het water onder het normale zomerpeil. Een verdere daling kan leiden tot inklinking van veengronden en verslechtering van de waterkwaliteit. Daardoor kunnen vissen sterven door zuurstoftekort en kunnen algen gaan woekeren.
Het oppervlaktewater mag niet meer worden gebruikt voor het besproeien van gewassen en sportvelden. Het verbod geldt niet voor enkele gebieden in het oosten van Zeeland die zoetwater aangevoerd krijgen uit het Volkerak-Zoommeer of de Brabantse Wal. Daartoe behoren Tholen, Sint Philipsland en het gebied ten oosten van het Schelde-Rijnkanaal.
Extreme omstandigheden
Volgens Scheldestromen zorgen afspraken in vergunningen er normaal gesproken voor dat een verbod niet nodig is. Omdat de waterstand nu snel daalt, zijn alsnog beperkingen opgelegd. Een algemeen verbod maakt bovendien de handhaving eenvoudiger. Hoe groot de droogteschade inmiddels is, kan het waterschap niet zeggen. ‘Maar de omstandigheden zijn extreem’, aldus een woordvoerster.
Scheldestromen verwacht dat het verbod lang van kracht blijft. Zeeland is voor zoetwater grotendeels afhankelijk van regen, omdat het meeste omringende water zout is. Er is daarom veel neerslag nodig om de tekorten aan te vullen.
Dijkveiligheid boven zoetwater
Ook in het westen worden hardere maatregelen voorbereid. Door de lage afvoer van de Rijn dringt zout zeewater steeds verder het binnenland binnen. Het Hoogheemraadschap van Rijnland verwacht snel ‘pijnlijke maatregelen’ te moeten nemen.
‘Het houdt een keer op, de situatie begint echt zorgelijk te worden’, zegt dijkgraaf Rogier van der Sande. ‘Milde schade is beter dan grote schade, zoals het doorbreken van de dijken.’ Rijnland heeft volgens hem water nodig om de dijken stabiel te houden, desnoods zeewater. ‘We zitten echt op het randje.’
Het hoogheemraadschap kan de sluis bij Spaarndam volledig gesloten houden. De deuren gaan nu al minder vaak open om zoetwater vast te houden. Ook wordt voor het eerst een verbod overwogen op het gebruik van oppervlaktewater voor tuinen, sportvelden en landbouwgewassen.
Als er onvoldoende zoetwater beschikbaar is, kan Rijnland meer zout water toelaten. ‘Maar beter zout water en wel dijken, dan geen dijken en in feite je gebied opofferen’, zegt Van der Sande. ‘We accepteren milde schade om grote schade te voorkomen.’
Bollentelers en boomkwekers zijn al gewaarschuwd. Hun gewassen kunnen slecht tegen verzilt water. ‘We proberen binnen ons watersysteem zoveel mogelijk te sturen waar we zoet en verzilt water willen hebben’, aldus Van der Sande. ‘Maar daar zitten grenzen aan.’
Kanaal dicht voor scheepvaart
Bij de Twentekanalen grijpt Rijkswaterstaat eveneens in. De sluizen bij Eefde zijn sinds zaterdag gesloten, waardoor schepen niet meer richting Almelo, Enschede en Hengelo kunnen varen. De ‘ingrijpende droogtemaatregel’ moet volgens Rijkswaterstaat ‘onherstelbare’ schade langs het kanaal door het dalende waterpeil voorkomen.
Twente Board heeft minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat om financiële steun gevraagd. Bedrijven krijgen volgens de belangenorganisatie te maken met ‘extra transportkosten, langere logistieke routes, aanvullende inzet van weg- en spoorvervoer en onzekerheid in de planning van leveringen’.
Voorzitter Ank Bijleveld vraagt het Rijk geld beschikbaar te stellen om ‘de bereikbaarheid van Twente gedurende deze crisis zoveel mogelijk te waarborgen’. De extra kosten mogen volgens haar ‘niet uitsluitend op het bord van het regionale bedrijfsleven’ terechtkomen.
Ook elders houden waterbeheerders water vast, voeren zij water aan en zetten zij extra pompen in. Tegelijkertijd neemt de vaardiepte op de Rijntakken af en verslechtert de waterkwaliteit. Door blauwalg en vissterfte gelden op steeds meer plaatsen negatieve zwemadviezen.
Plaats als eerste een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.