Comité van de Regio’s wil strenger beleid geluidsoverlast

Aanvankelijk leek het haar wat saai om in Brussel rapporteur te zijn op het onderwerp geluidsbeleid. Maar later realiseerde ze zich dat geluidsoverlast een kwestie is die inwoners van de Europese Unie dicht op de huid kan zitten. Dat zei de Nieuwegeinse wethouder Marieke Schouten donderdagochtend tijdens de plenaire sessie in Brussel van het Comité van de Regio’s. Kort erna stemde een meerderheid van de afgevaardigden voor het advies waarvan zij de voornaamste trekker was: de Europese Commissie moet vanaf nu de strijd tegen geluidsoverlast even serieus nemen als de strijd tegen luchtvervuiling, en bovendien de strengere geluidsnormen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) adopteren.

Het Comité van de Regio’s is een adviserend orgaan binnen de Europese Unie, dat in het Brusselse overlegcircuit een stem moet geven aan lokale en regionale overheden. Met het einde van haar rapporteurschep neemt GroenLinks-wethouder Marieke Schouten afscheid van haar jarenlange lid-zijn van de commissie Milieu, Klimaatverandering en Energie. Uit die commissie is het huidige advies geboren, dat kort samengevat een oproep is om de Europese Richtlijn omgevingslawaai uit 2002 flink te herzien.

Elke vijf jaar

Deze richtlijn verplicht EU-lidstaten om elke vijf jaar geluidsbelastingkaarten en actieplannen in te leveren bij de Europese Commissie: voor stedelijke agglomeraties met meer dan 100.000 inwoners, evenals voor veel gebruikte wegen, spoorverbindingen en luchthavens. Volgend jaar is er weer een nieuwe ronde.

De commissie wijst er echter op dat rapportages geen vooruitgang laten zien, zoals het recente rapport Omgevingslawaai in Europa van Europees Milieuagentschap (EEA). Nog steeds zou 20 procent van de Europeanen blootgesteld zijn aan schadelijk transportlawaai – zoals van verkeer en vliegtuigen. Aan de hand van de strengere normering van de WHO gaat die 20 procent omhoog naar 30 procent.

Gezondheid

Volgens het Comité van de Regio’s gaat het om een echte gezondheidskwestie, met financiële gevolgen: ‘Geluidshinder brengt aanzienlijke economische kosten met zich mee: geschat wordt dat jaarlijks 95,6 miljard euro verloren gaat als gevolg van de verminderde productiviteit en ziektelast door geluidshinder, wat neerkomt op 0,6 procent van het bbp van de regio.’

Binnen het Brusselse perspectief wordt geluidsoverlast vaak samengenomen met vervuiling door transport. Het was in het EU-Actieplan Verontreiniging van lucht, water en bodem naar nul uit 2021 dat het doel stond dat in 2030 30 procent minder mensen moesten lijden aan geluidshinder door vervoer. Dit doel lijkt niet te worden gehaald, maar het comité wil de ambitie niet loslaten.

Vrijetijdslawaai

In het advies van het Comité van de Regio’s staat dat de Europese Commissie moet overwegen om reductieverplichtingen op te nemen in de Richtlijn Omgevingslawaai. Daarnaast moet vrijetijdslawaai als bron van kwaad worden meegenomen, en moet er ook aandacht zijn voor gebieden buiten de steden. Daarnaast zouden regionale overheden financieel en technisch geruggesteund moeten worden bij het monitoren van geluidsoverlast, zoals in de vorm van geluidcamera’s.

Ook zou de EU geld vrij moeten maken voor bijvoorbeeld ‘stille wegdekken, groene lawaaibufferzones, isolatie van gevoelige gebouwen, innovatieve monitoringtechnologieën en initiatieven op het gebied van burgerwetenschap’. Daarnaast vraagt het comité om strengere regelgeving voor stillere autobanden, geluidsgegevens op het etiket van warmtepompen, en om te voorkomen dat autoproducenten ‘kunstmatig geluid introduceren in elektrische voertuigen voor niet-functionele doeleinden, zoals het geluid van sportauto’s’. Daarnaast moeten lokale overheden geluidsbeperkende maatregelen opnemen in hun mobiliteits- en ruimtelijk beleid .

Beschermde natuur

Verder benadrukte Marieke Schouten dat geluidsoverlast ook relevant is voor beschermde natuurgebieden. Op dit punt zouden er in de richtlijn heldere verplichtingen voor de lidstaten moeten komen. Een amendement om dit deel van het advies tegen te houden, haalde het donderdag niet. ‘De opname van de bescherming van wilde dieren in de richtlijn omgevingslawaai gaat veel te ver’, schreven de opstellers ervan. ‘Het is beter om dit niet op EU-niveau te willen regelen.’

Windturbines

Ook windturbines gelden in het advies als mogelijke bron van geluidsoverlast. Het is daarom zaak dat de juiste locaties gekozen worden en de richtlijnen van de WHO worden gebruikt. Een amendement op dit deel van het advies, ingediend door een Roemeense politicus, vroeg om ‘passende locatievereisten voor nieuwe energie-infrastructuur’ in landelijke gebieden. Maar ook dit aanscherpende amendement haalde het donderdagochtend niet.

Budapest

De voorzitter van het Comité van de Regio’s, de voormalige loco-burgemeester Kata Tüttő van Budapest, stelde Marieke Schouten donderdagochtend gerust, vertelde ze: geluidsbeleid is niet saai. Toen zij bestuurder was in de Hongaarse hoofdstad hield ze zich er volop mee bezig: met piepende tramlijnen, vliegtuiglawaai dat inwoners hun nachtrust ontneemt, en het jaarlijkse lawaai van het grote Sziget Festival, dat plaatsvindt op een riviereiland in de Danube.