Leer van praktijkervaringen met bodemenergie in de zomer en de winter

De verschillende typen bodemenergiesystemen bieden volop mogelijkheden om voor ieder project een passende en duurzame oplossing te vinden. Om tot de juiste keuze te komen, moet een ontwerper of ontwikkelaar rekening met verschillende randvoorwaarden. Zo bepalen onder andere de bodemgesteldheid, de regelgeving en de financiële mogelijkheden welk systeem het meest geschikt is. Daarom organiseert het Gebruikersplatform Bodemenergie op 24 november een webinar over dit onderwerp. Met als titel ‘Goede ervaringen met open en gesloten bodemsystemen in zomer en winter’, komen veel aspecten van deze systemen aan bod.

Gemeenten, woning(verhuur)bedrijven, woningcorporaties, VvE’s, vastgoedontwikkelaars maar ook particulieren die benieuwd zijn naar deze praktijkervaringen, zijn van harte welkom om aan het gratis webinar deel te nemen.

Een van de prominente sprekers is Jan Verbruggen, regisseur Duurzaamheid en Techniek bij woningbouwcorporatie Oosterpoort. Twee jaar terug sprak hij al eens tijdens een webinar van het Gebruikersplatform. Die presentatie bleek toen voor veel mensen een ‘eye-opener’. Woningcorporatie Oosterpoort heeft al zo’n 15 jaar ervaring met WKO-systemen, waarvan hij tijdens het webinar twee systemen specifiek uitlichtte. Het eerste was een open bronsysteem in Malden uit 2011. Hierop zijn verschillende gebouwen aangesloten: een school, een gymzaal, een kinderopvang, een parkeerkelder, 36 huurappartementen (verdeeld over twee complexen) en zes grondgebonden koopwoningen. Het tweede systeem, in Groesbeek, is ook een open bronsysteem en voorziet twee appartementencomplexen (van 21 en 26 appartementen) en 45 grondgebonden koopwoningen van warmte en koude.

Oorzaak van de problemen én de oplossing

Waar het eerste systeem geen problemen opleverde, was dit bij het tweede wel het geval. Doordat verschillende bronlagen elkaar hier raakten, ontstond er aanslag in de buizen en raakten de bronnen verstopt. Aan de binnenkant was dit mechanisch te reinigen, maar aan de buitenkant was dat niet mogelijk. Uiteindelijk is dit opgelost door het open bronsysteem te vervangen door gesloten bronnen, waarbij de corporatie opnieuw moest nadenken over waar ze deze bodemwisselaars kon plaatsen. Dit gebeurde uiteindelijk rond de appartementencomplexen en in de voortuinen van de koopwoningen. Onder meer dankzij goede communicatie met de bewoners verliep dit traject, ondanks dat de bewoners tijdelijk geen koeling hadden en tijdelijk met cv-ketels moesten verwarmen, goed en zonder klachten.

Aanbevelingen

Verbruggen sloot zijn verhaal destijds af met enkele leerpunten uit deze en andere projecten. Zo vertelde hij onder meer dat, zolang de systemen niet te groot worden, zijn voorkeur uitgaat naar gesloten bronsystemen. Ook tapwater blijft een aandachtspunt. Vindt de opwek buiten de woning plaats, dan zijn de distributieverliezen aanzienlijk. Daarom raadde hij aan om de warmwaterproductie zoveel mogelijk binnen de woning te doen. Andere zaken waarover partijen zeker moeten nadenken, zijn goede monitoring, het zorgen voor voldoende plek in de technische ruimte en het simpel houden van de installatie en regeling.

Verbruggen besloot zijn verhaal met het benadrukken van de voordelen van bodemenergie. Hij ziet het aantal klachten over hittestress nu al toenemen en wees erop dat dit de komende jaren alleen maar erger wordt. De vrije koeling die een bodemenergiesysteem biedt, is dus een steeds belangrijker voordeel. Dat zo’n systeem ook nog eens geen geluidsoverlast geeft, is natuurlijk ook een groot pluspunt.

Nieuwe inzichten en ervaringen

Verbruggen gaat tijdens zijn nieuwe presentatie op 24 november aanstaande vooral in op de ‘lessons learned’ bij twee gesloten installaties, waarop onder meer huur- en koopwoningen zijn aangesloten. Zo bespreekt hij de verschillen bij de toepassing van individuele en collectieve gesloten bronsystemen. Verder laat hij weten tegen welke problemen zij aanliepen, wat zij nu anders zouden doen en wat de kosten van dergelijke systemen zijn.

Voor- en nadelen van mini-warmtenetten

Na zijn presentatie draagt hij het stokje over aan Eelco Fortuijn, adviseur bij CE Delft en betrokken bij EnergieSamen Zuid-Holland. Hij vertelt over zijn ervaringen als projectleider van diverse (mini-)warmtenetprojecten met bodemenergie in enkele woonwijken. EnergieSamen is een organisatie die lokale energiecoöperaties ondersteunt. Achtereenvolgens bespreekt hij diverse soorten mini-warmtenetten, de technische, financiële, organisatorische en beleidsmatige kant ervan. Met name micro-warmtenetten (tot 10 woningen) zijn vrijgesteld van verrassend veel aspecten van regelgeving.

Opvallend genoeg zijn mini-warmtenetten vaak te klein voor gemeentes en te groot voor een lokaal bewonersinitiatief. Terwijl de voordelen ten opzichte van lucht-/waterwarmtepompen enerzijds, en MT-warmtenetten anderzijds, voor steeds meer mensen duidelijk worden. We bespreken praktijkgevallen in Noord- en Zuid-Holland hoe deze regierol is opgelost. Uiteraard is na elke presentatie ook de gelegenheid om vragen te stellen.

Na een korte pauze bespreekt Peter van Dyck van Sweco de praktijkcasus ‘De Buurt’. Dit appartementencomplex in Utrecht, bestaande uit 330 appartementen, is aangesloten op een open WKO-systeem voor verwarming en koeling. Het systeem werkt, qua energetische balans, al jaren voortreffelijk, mede wegens structurele KPI contractering. Natuurlijk heeft het systeem, zoals alle energiesystemen, zijn aandachtspunten en nadere inzichten (lessons learned). Peter van Dyck vertelt de deelnemers aan het webinar daar graag meer over. Na de drie presentaties en vragen van de deelnemers sluiten we af met de conclusies uit het webinar.

Deelnemen aan het webinar

De ervaringen van mensen als Jan Verbruggen, Eelco Fortuijn en Peter van Dyck zijn van grote waarde voor veel mensen die met de warmtetransitie bezig zijn. Dergelijke ervaringen zijn ook de reden dat het Gebruikersplatform Bodemenergie meerdere webinars per jaar organiseert. Deelname aan het webinar op 24 november is gratis. Aanmelden kan via deze aanmeldlink.

We hopen u dan te zien!