Bouw op water vraagt wetswijziging

Stel drijvende woongebouwen juridisch gelijk aan woningen op land, en maak op korte termijn huurtoeslag mogelijk voor bewoners van drijvende woningen. Die oproep doet een brede coalitie van woningcorporaties, waterschappen, bouwbedrijven en wetenschappers aan de Tweede Kamer. Volgens deze coalitie zijn die twee wetswijzigingen nodig om bouwen van woningen op het water een impuls te geven. De oproep staat in het Manifest Drijvende Woningbouw, dat dinsdag werd aangeboden aan de vaste Kamercommissie voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening.

Splitsen

Wanneer drijvende woningen niet gelijk worden gesteld aan woningen op land, kunnen ze niet worden gesplitst in appartementsrechten en zijn ze nauwelijks te financieren, stellen de opstellers van het manifest. En zonder huurtoeslag kunnen woningcorporaties geen betaalbare drijvende huurwoningen realiseren. Experimenteerregelingen bieden geen soelaas, omdat die een tijdelijkheidsvereiste kennen dat permanent drijvend wonen uitsluit. Een structurele wetswijziging is volgens de initiatiefnemers daarom onvermijdelijk.

300.000 drijvende woningen

De aanleiding is urgent. Steeds meer potentiële bouwlocaties vallen af omdat ze worden bestemd voor waterberging als gevolg van klimaatverandering. Het manifest stelt dat op slechts één procent van de potentiële waterlocaties al ruimte is voor 300.000 klimaatadaptieve woningen. Drijvende woningbouw biedt daarmee volgens de opstellers een dubbel voordeel: meer woningen en behoud van de noodzakelijke waterbergingscapaciteit.

Drijvend bouwwerk is een schip

Juridisch zit het probleem in het gebruik een verouderde definitie. Ieder drijvend bouwwerk geldt voor de wet als een schip en nooit als onroerend goed, ook als het vastzit aan palen en uitsluitend met het waterpeil kan meebewegen. Hoogleraar Goederenrecht Pernille van der Plank (Open Universiteit) noemt die benadering achterhaald: ‘De koppeling tussen “drijvend” en “schip” in de wet sluit niet aan bij de realiteit van moderne drijvende woongebouwen. Het gelijkstellen van drijvende woningen aan vastgoed op land is juridisch goed verdedigbaar en noodzakelijk om maatschappelijke opgaven op te lossen.’

Klimaatverandering

Ook vanuit waterbeheer klinkt eenzelfde oproep. Els Otterman, hoogheemraad bij Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, wijst op de klimaatdimensie: ‘Veel locaties zijn niet geschikt om woningen te bouwen, omdat we door de klimaatverandering vaker te maken krijgen met hogere waterstanden en hevige regenbuien. Drijvende woningen bieden daar een oplossing voor, omdat hiermee de noodzakelijke ruimte voor waterberging behouden blijft. Daarmee zorgen we dat woningen ook in de toekomst veilig en leefbaar blijven.’

Technisch loopt Nederland al voorop. Projecten zoals het drijvende woonschip Schoonschip in Amsterdam en de Nassauhaven in Rotterdam tonen aan dat drijvend wonen werkt. Corporatie DeltaWonen en ontwikkelaar De Drijvende Kracht werken samen aan tientallen drijvende sociale huurwoningen in één gebouw. In Oudewater, waar de veenbodem traditionele bouw bemoeilijkt, worden drijvende gebouwen al serieus onderzocht. In Rotterdam liggen plannen voor drijvende wijken met stedelijke dichtheid.

Het manifest wordt gesteund door ruim veertig organisaties, waaronder Aedes, Triodos Bank, de gemeente Zwolle en meerdere woningcorporaties en kennisinstellingen.