Aansluitstop treft regio Utrecht hard

In een deel van de provincie Utrecht kunnen burgers en bedrijven vanaf juli geen nieuwe of zwaardere stroomaansluiting krijgen. Aanvragen komen op een wachtlijst te staan, tot er weer ruimte is op het stroomnet. Wanneer er weer nieuwe aansluitingen mogelijk zijn, is nog niet bekend. Het is voor het eerst dat er echt geen ruimte op het net meer is.

Netwerk te oud

De maatregel geldt voor een regio tussen de driehoek van Breukelen, Driebergen en Vianen. Volgens staatssecretaris Jo-Annes de Bat is ‘de ultieme oplossing het uitbreiden van hoogspanningsstations in Breukelen en Utrecht-Noord’, maar het bijbouwen daarvan duurt naar verwachting jaren. Netbeheerder TenneT stelt dat het netwerk aan kabels ‘simpelweg te oud’ is om de pieken in het stroomverbruik aan te kunnen.

De gevolgen zijn groot. In de regio Utrecht kunnen ook bestaande huizen geen zwaardere aansluiting krijgen, die vaak nodig is voor bijvoorbeeld een inductiekookplaat, laadpaal of zonnepanelen. Daarnaast vormt de situatie een belemmering voor de woningbouw, omdat nieuwe wijken niet kunnen worden aangesloten op het stroomnet. Voor de bouw van 35.000 huizen is nog wel een oplossing gevonden, maar een ander groot project van 60.000 woningen wordt naar verwachting niet geraakt omdat die bouw pas na 2030 begint.

Bittere pil

De Utrechtse burgemeester Sharon Dijksma noemt de aansluitstop ‘een bittere pil’ en stelt dat de gemeente het er ‘zeker niet bij laat zitten’. Zij wijst erop dat de Rijksoverheid al eerder is gewaarschuwd en noemt de woningnood ‘de grootste echte crisis van deze tijd’. Volgens haar geldt voor het kabinet dat tien nieuwe steden wil bouwen: ‘noblesse oblige’.

Ook in de bouwsector klinkt stevige kritiek. Bouwend Nederland spreekt van ‘een hard gelag’ voor woningzoekenden en bouwers. Volgens de brancheorganisatie laat de situatie zien hoe problemen zich kunnen opstapelen ‘tot het punt van stilstand’. Woningbouw kent lange doorlooptijden en forse voorinvesteringen, en zonder duidelijk perspectief op aansluiting kunnen bouwers en ontwikkelaars niet verantwoord investeren of personeel inzetten. De organisatie dringt er dan ook op aan dat zo snel mogelijk duidelijk wordt wanneer het stroomnet voldoende is uitgebreid.

Zwart scenario

TenneT noemt de maatregel ingrijpend, maar noodzakelijk om de veiligheid en betrouwbaarheid van het elektriciteitsnet te kunnen blijven garanderen. De Utrechtse gedeputeerde Huib van Essen spreekt eveneens van een bittere pil en noemt het teleurstellend dat het zwarte scenario van een tijdelijke aansluitstop ondanks gezamenlijke inspanningen werkelijkheid wordt. Hij wijst erop dat ruim 1100 bedrijven al op de wachtlijst staan en nog langer moeten wachten.

In andere provincies is een aansluitstop vooralsnog voorkomen. Gelderland en Flevoland zijn blij dat een algehele stop niet nodig is, dankzij een crisisaanpak met netbeheerders en het Rijk. Tegelijkertijd benadrukken zij dat de situatie kwetsbaar blijft en dat er nog geen beweging is voor bedrijven die al sinds 2022 op de wachtrij staan. In Flevoland zijn volgens de provincie ‘alle mogelijke opties onderzocht’ om ruimte op het volle stroomnet te behouden, waarbij netveiligheid voorop staat.

Gevolgen beter opvangen

De provincies roepen het kabinet op om snel met aanvullende crisismaatregelen te komen. Het Interprovinciaal Overleg pleit onder meer voor meer investeringen in warmtenetten en waterstof en voor aanpassing van wetgeving zodat ‘slimme’ apparaten zoals warmtepompen en laadpalen die automatisch afschakelen de standaard worden in nieuwbouw. Daarmee moeten de gevolgen van netcongestie beter worden opgevangen.